wz. 1943 MT-13

160 mm moździerz wz. 1943 MT-13

Przeznaczenie broni

Radziecki ciężki moździerz przeznaczony do zwalczania siły żywej oraz obezwładniania środków ogniowych, zarówno odkrytych, jak i znajdujących się w ukryciu. Służył w szczególności do niszczenia silnie umocnionych fortyfikacji trwałych i polowych oraz wykonywania przejść w zaporach inżynieryjnych.

Historia konstrukcji

160 mm moździerz MT-13, radziecki ciężki moździerz został przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej w 1943 roku.

Radziecki ciężki moździerz został opracowany w drugiej połowie 1943 roku przez zespół konstruktorski Specjalnego Biura Konstruktorskiego Nr. 101 Artylerii Gładkolufowej Nr. 4, działającej przy Zakładach Ciężkich Obrabiarek w Kołomnie, pod kierownictwem I. G. Tiewierowskiego. Był jednym z największych moździerzy Armii Czerwonej, w kresie II Wojny Światowej. W pierwotnych założeniach przyjęto, że będzie to broń wsparcia artyleryjskiego o nieskomplikowanej budowie oraz prostej obsłudze i jak najmniejszej masie. Pomimo, że wszystkich założeń nie udało się zrealizować, to i tak nowy moździerz stosunkowo szybko został dobrze przyjęty przez czerwonoarmistów. Pierwsze modele trafiły na uzbrojenie jeszcze pod koniec 1943 roku, pod oznaczeniem 160 mm moździerz MT-13 wz. 1943. Pierwsze jego oznaczenie na zachodzie jako M1943.

Po II Wojnie Światowej podjęto próbę jego ulepszenia. W wyniku przeprowadzonej wówczas modernizacji wydłużono lufę, dzięki czemu znacznie wzrosła donośność strzelania oraz zwiększyły się jego wymiary i masa własna. W zmodyfikowanej wersji zastosowany został nowy bezpiecznik, który uniemożliwiał odpalenie granatu moździerzowego przy niedomkniętym zamku. Dokonano również zmiany rygla lufy. Tak zmodyfikowany moździerz otrzymał nowe oznaczenie – 160 mm Moździerz M-160. Jego nowa wersja nie znalazła się na wyposażeniu Wojska Polskiego.

Oprócz Armii Radzieckie (po 1946 roku), moździerz MT-13 w okresie powojennym znalazł się na uzbrojeniu niektórych krajów powstałego w 1955 roku Układu Warszawskiego, jak również Chin, Egiptu, Indii, Nikaragui. Współcześnie moździerz ten nie występuje już w pierwszorzutowych jednostkach artyleryjskich, ale ze względu na posiadane parametry taktyczno-techniczne przy swoim kalibrze i masie, nadal był używany jest w dywizjach górskich, głównie w Rosji oraz kilku innych państw na świecie.

Ciężkie moździerze MT-13 były produkowane przez Zakłady Budowy Maszyn Nr. 535 w Tule i Zakład Nr. 172 im. Kalinina w Permie. Łącznie w latach 1944-1957 zostało wyprodukowanych 3557 egzemplarzy obydwu modeli moździerza kalibru 160 mm.

Budowa konstrukcji

Radziecki ciężki moździerz MT-13 jest bronią nieautomatyczną, składająca się z: lufy z zamkiem, podpory lufy i płyty oporowej wraz z dwukołowym podwoziem. Posiadał długą, gładkościenną w jej przewodzie, monoblokową lufę obracaną w płaszczyźnie pionowej. W jej tylnej części nakręcona była nasada zamkowa, która służyła do połączenia lufy z ramą oraz z okrągłą płytą oporową i dwukołowym podwoziem. Do nasady zamkowej została przymocowana rękojeść lufy z ryglem, który blokował lufę w czasie ładowania oraz zapadkę, ładowniczą zapobiegającą wysunięciu się naboju z lufy oraz dwa wyrzutniki, powodujące wyrzucenie łuski po oddanym strzale. Rama była zakończona piętą kulistą, zawierającą zespół igliczny i mechanizm spustowo-uderzeniowy, który był uruchamiany za pomocą sznura spustowego. Po obu stronach ramy znajdowały się sprężynowe amortyzatory odrzutu, które w trakcie strzelania zmniejszały siłę odrzutu lufy moździerza na podporę. Z prawej storny moździerza znmajdował się odciążacz sprężynowy, a po lewej stronie pokrętła mechanizmu kierunkowego i podniesieniowego oraz wspornik do mocowania celownika. W skład przyrządów celowniczych wchodził celownik MP-41 oraz zestaw oświetleniowy Łucz. Naprowadzanie moździerza w obu płaszczyznach odbywało się ręcznie za pomocą manipulatorów. W celu załadowania moździerza MT-13 jego lufę sprowadzano do poziomu, a następnie od strony wlotowej ładowany był nabój, później lufę opuszczano i łączono z dolną częścią ramy, której znajdował się mechanizm spustowo-odpalający. Odryglowanie i spoziomowanie lufy następowało po wcześniejszym odblokowaniu zatrzasku zamkowego i uniesienia jej tylnej części do położenia ładowania. Z dołu ramy zamontowano dwukołowy układ jezdny. Okrągła płyta oporowa wykonana była z tłoczonej i spawanej blachy stalowej. W położeniu bojowym podwozie nie było odłączone od moździerza. Poprzez zakładany na wylot lufy zaczep, moździerz mógł być holowany przez lekki samochód terenowy jak GAZ-69 czy UAZ-469 lub samochód ciężarowy taki jak ZiS-150 czy GAZ-63.

W Wojsku Polskim

W latach 1944-1945 nieliczne moździerze tego kalibru trafiły na wyposażenie Wojska Polskiego, które znalazły się na wyposażeniu Brygad Ciężkich Moździerzy oraz samodzielnych pułków moździerzy ciężkich. Ostatecznie wycofane z uzbrojenia Wojska Polskiego w drugiej połowie lat 60. XX wieku.

Muzeum im. Orła Białego – Skarżysko-Kamienna

Zastosowana amunicja

Typ granatów – granat moździerzowy z krótką łuską

Rodzaje granatów – burzący typu żeliwnego, burzący typu stalowego, odłamkowo-burzący typu F-852

Masa granatu – w zależności od rodzaju 40,87-41,23 kg

Prędkość początkowa granatu – w zależności od ilości ładunków miotających od 140 m/s do 245 m/s

Do strzelania na maksymalną używanych było 7 ładunków miotających: ładunek zasadniczy + 6 ładunków dodatkowych

Podstawowe dane taktyczno-techniczne: wersja MT-13 wz. 1943

Państwo: Związek Radzieckie

Rok opracowania prototypu:1943 rok

Rok rozpoczęcia produkcji: 1944 rok

Użytkownicy: Związek Radziecki, Rosja, Chiny, Egipt, Indie, Kambodża, Korea Północna, Libia, Mongolia, Nikaragua, Polska, Syria

Kaliber: 160 mm

Donośność: od 630 metrów do 5150 metrów

Długość zastosowanej lufy: 3030 mm

Masa w położeniu marszowym: 1270 kg

Masa w położeniu bojowym: 1170 kg

Wymiary konstrukcji:

Długość – 3985 mm

Szerokość – 1414 mm

Wysokość – 1669 mm

Kąty ostrzału w płaszczyźnie pionowej: od +45 stopni do +80 stopni

Kąt ostrzały w płaszczyźnie poziomej: 25 stopni

Szybkostrzelność praktyczna: 3-4 strz./min.

Obsługa moździerza: 7 żołnierzy

Trakcja: motorowa

Prędkość marszowa: po drogach utwardzonych do 50 km/h

Autor: Dawid Kalka

Bibliografia

  1. Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo „WIS”, 1994
  2. Artyleria polowa Wojska Polskiego 1943-2018, Autor: Szostek Leszek

  3. https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Wz%C3%B3r_1943_160_mm_mortars
image_pdfimage_printDrukuj
2S4 Tulipan

240 mm Samobieżny moździerz 2S4 Tulipan (Tiulpan) Samobieżny moździerz 2S4 Tulipan („Obiekt 305”) to radziecki moździerz artyleryjski wielkiej mocy kalibru Czytaj dalej...

Moździerz M2 60 mm

Amerykański gładkolufowy moździerz, używany w czasie II wojny światowej, wojny koreańskiej i wojny wietnamskiej jako wsparcie piechoty. Rys historyczny Większość Czytaj dalej...

81 mm Mortar Carrier M4A1

Transporter półgąsienicowy 81 mm Mortar Carrier M4A1

Eksponat muzealny: prezentowany w Muzeum Broni Pancernej został zakupiony od firmy Czytaj dalej...

obr./wz. 1967 2B9 Wasilok

82 mm moździerz automatyczny obr./wz. 1967 2B9 Wasilok Historia konstrukcji 82 mm moździerz automatyczny 2B9 Wasilok, który opracowany w Związku Czytaj dalej...

Udostępnij:
Pin Share
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments