M60A1

Czołg podstawowy M60A1

Czołg M60 z 8. Batalionu Czołgów Gwardii Narodowej, 1982 rok

Eksponat muzealny

Prezentowany w Muzeum Broni Pancernej czołg, trafił do Poznania w 2012 roku, jako dar Republiki Greckiej, dzięki czynnemu staraniu podsekretarza stanu Bogusława Winida. Armia Grecka używała łącznie 669 czołgów M60 w wersjach A1 oraz A3.

Historia konstrukcji

Gdy w czerwcu 1959 roku przedstawiciele amerykańskiej firmy Chrysler Corporation podpisali kontrakt na pierwszą serię czołgów średnich/podstawowych M60, raczej nie przewidywali, że ten pojazd, który miał być zaprojektowany jako tzw. „czołg przejściowy”, stanowiąca odpowiedź na powstałą serię czołgów T-54/T-55, będzie produkowany seryjnie w 1983 roku Czołg M60 został wyprodukowany w liczbie ponad 15 000 egzemplarzy, w latach 60. oraz 70. XX wieku, stanowiły trzon sił pancernych US Army oraz Tsahalu, czyli sił pancernych Izraela. Czołgi te wzięły w 1973 roku w Wojnie Yom-Kippur oraz 1982-85 roku podczas wojny w Libanie. Amerykanie bojowo go użyli w 1991 roku w składzie Korpusu Piechoty Morskiej podczas wojny z Irakiem, natomiast w Wietnamie znalazły się wersje specjalistyczne, powstały na bazie czołgu M60. Następnie całkowicie zastąpiony czołgami podstawowymi M1 Abrams.

Przez następne lata, czołg ten znajdował się jeszcze na wyposażeniu amerykańskich jednostek Gwardii Narodowej oraz stanowiąc skład sił pancernych siedmiu krajów.

Czołg podstawowy M60A3 podczas trwania ćwiczeń REFORGER ’83 (1983 rok)

Interim Tank

Na początku lat 50. XX wieku narastał konflikt polityczny, po między Związkiem Radzieckim oraz Komunistycznymi Chinami, a Stanami Zjednoczonym, czego wynikiem była wojna w Korei w latach 1950-1953 roku. Wówczas wojska chińskie oraz północnokoreańskie na wyposażeniu znajdowały się, zbudowane jeszcze w okresie II Wojny Światowej czołgów średnich T-34-85, natomiast wojska, służące pod flagą ONZ (głównie wojska amerykańskie), które stanowiły na początku wojny czołgi średnie M4 oraz czołgi lekkie M24. Później w większej ilości znalazły się skonstruowane jeszcze w okresie II Wojny Światowej (określane wtedy jako czołgi ciężkie, a później jako czołgi średnie) M26 oraz nowo skonstruowane czołgi M46, wozy zostały ochrzczone nazwiskiem zmarłego amerykańskiego generała Pattona. Obie strony nie były jednak do końca zadowolona ze swoich sił pancernych. Rosjanie już pod koniec 1944 roku rozpoczęli pierwsze prace nad rozwojem nowej konstrukcji pancernej. Nowym czołgiem średnim, który został wprowadzony po wojnie, oznaczony jako T-54, który był uzbrojony w armatę czołgową 100 mm D10-T i nowy silnik czołgowy W-54 o mocy 382 kW (520 KM). Czołgi średnie T-54 były wozami dobrze opancerzonymi, o niskim i mocno opływowym profilu oraz potężnej 100 mm armacie czołgowej, wartością bojową przewyższały czołgi znajdujące się na wyposażeniu wojsk amerykańskich. Wprowadzone w drugiej połowie lat nowe czołgi średnie przez Stany Zjednoczone M47 oraz M48 były coraz lepszymi konstrukcjami, ale ale nadal pod wieloma względami pozostawały „do tyłu”, względem odpowiedników powstałych w Związku Radzieckim, które jeszcze było produkowane wręcz masowo. Dodatkowo radzieccy konstruktorzy przeprowadzali modernizacje posiadanych konstrukcji – wprowadzając do służby liniowej modele T-54A oraz T-54B. Zwłaszcza produkowany od 1958 roku T-54B został wyposażony w nowy model armaty czołgowej, oznaczonej jako D10-TS2 oraz dzienno-nocny układ obserwacji dla dowódcy i działonowego oraz nowy dwupłaszczyznowy stabilizator armaty typu STP-2, który mógł przedstawiać nowe możliwości bojowe na polu walki. Amerykanie starając się jak najdokładniej śledzić rozwój nowych broni w Związku Radzieckim, postanowili o stworzeniu nowej konstrukcji pancernej, której udało by się w pewnym stopniu zniwelować radziecką przewagę w tym polu.

Czołgi średnie klasy M47 oraz M48 były uzbrojone w 90 mm armatę czołgową M36 i jej wersje rozwojowe. Chcąc stworzyć czołg, który by dorównał lub nawet przewyższył siłą ognia konstrukcje T-54/T-55 należało go uzbroić w armatę o większym kalibrze. Dlatego w 1956 roku rozpoczęto pierwsze prace nad skonstruowaniem nowego czołgu oraz nowej armaty dla niego. W niedługim czasie powstał prototyp czołgu, oznaczonego jako T95. Nowy pojazd został uzbrojony w armatę czołgową T208 kalibru 90 mm, pierwszy doświadczalny system kierowania ogniem typu OPTAC, zastosowanie hydropneumatycznego zawieszenia podwozi, a jeden z prototypów został wyposażony nawet w turbinę gazową Solar Saturn. W swoim okresie czołg T95 był konstrukcją bardzo nowoczesną, zastosowane rozwiązania techniczne mocno wyprzedzało swoje czasy, ale była to maszyna bardzo skomplikowana techniczne, a jej wprowadzenie do służby musiało by jeszcze długo potrwać, aby rozwiązać wszystkie jej problemy techniczne. Zresztą spodziewano się, że licznych problemów z nową maszyną podczas jej służby liniowej, dlatego wówczas zdecydowano o szerokim przeprowadzeniu „modernizacji” konstrukcji czołgów M48. Tak właśnie powstał plan wyposażenia US Army w tzw. „czołg przejściowy” – Interim Tank. Miała to być konstrukcja, która wejście do służby czasowo – do momentu opracowania nowego, pełnowartościowego czołgu podstawowego.

Wówczas największym problemem dla Amerykanów było skonstruowanie nowej armaty czołgowej. Żaden z powstałych wówczas wzorców nie spełniał nowym założeniom. W rozwiązaniu tego problemu pomogła im strona brytyjska. Opracowana w brytyjskich zakładach Royal Ordnance Factory w Nottingham, prototypowa armata czołgowa, pod oznaczeniem X20 Pounder kalibru 105 mm, której bardzo dobre właściwości balistyczne, dobrze nadawała się na uzbrojenie główne dla nowego amerykańskiego czołgu. Amerykanie po staraniach, kupili do niej licencję oraz po dostosowaniu własnych zakładów, rozpoczęli jej produkcję pod oznaczeniem M68. Lufa brytyjskiej armaty czołgowej L7, w pierwszej wersji posiadała wytrzymałość około 100-120 strzelów amunicją typu APDS oraz około 125-140 wystrzałów za pomocą pocisków HEAT.. Jednak po zmianie metody wytwarzania, nowa armata czołgowa, oznaczona jako L7A1 potrafiła teraz wytrzymać łącznie wystrzelenie 400 pocisków APDS, oraz 1000 wystrzałów za pomocą HEAT. W lutym 1956 roku w wieży standardowego czołgu M48 zamontowano nową armatę kalibru 105 mm. 4 VI 1958 roku firma Chrysler Corporation przedstawiła komisji budżetowej Kongresu założenia programu czołgu „przejściowego”, oznaczonego jako XM60. Zakres przedstawionych zmian ograniczył się tylko do zastosowania nowej armaty oraz nowej jednostki napędowej AVDS-1790-2 firmy Continental o mocy 560 kW (750 KM). Czołg średni M60 miał być pierwszym seryjnie produkowanym czołgiem w Stanach Zjednoczonych, który byłby wypsoazony w silnik wysokoprężny. Dotychczas produkowane w Stanach Zjednoczonych, amerykańskie czołgi, takie jak drugowojenne M4 otrzymywały instalowane silniki wysokoprężne, były w większości dostarczane do Związku Radzieckiego w ramach wojskowej pomocy. Oczywiście miano dokonać wielu zmian dotyczących nowego uzbrojenia oraz silnika, jednak ogólny zakres zmian był o wiele mniejszy, w stosunku do prac nad nowym czołgiem. Pierwszy kontrakt mówił do dostarczeniu 180 czołgów M60, został podpisany w czerwcu 1959 roku, a we wrześniu został podpisany następny, opiewający na 720 dalszych wozów. Ich produkcja seryjna ostatecznie zakończyła się w pierwszej połowie 1983 roku, zbudowaniem ponad 15 000 egzemplarzy wszystkich wersji, w tym 5400 w najnowszej wersji, oznaczonej jako M60A3.

Czołg podstawowy M60

Czołg M60 został zbudowany w konwencjonalnym układzie konstrukcyjnym, z przedziałem napędowym z tyłu, przedziałem kierowania z przodu i przedziałem bojowym w centralnej części kadłuba. Załoga czołgu M60 składała się z czterech żołnierzy: dowódcy czołg, działonowy (celowniczy), ładowniczy oraz mechanik-kierowca. Stanowisko kierowcy wozu zostało umieszczone na osi wzdłużnej kadłuba, tuż przed wieżą. Po zamknięciu włazu, do obserwacji pola przed wozem pomagały mu trzy peryskopy typu M27. Do obserwacji nocnej, podczas jazdy w warunkach nocnych na środkowy peryskop był montowany aktywny system noktowizyjny M24W przedziale kierowania znajdują się magazyny amunicyjne. Przedział bojowy jest zajmowany przez pozostałych trzech członków załogi. Ładowniczy zajmuje stanowisko po lewej stronie wieży, oraz działonowego z przodu oraz dowódcy z tyłu po prawej stronie wieży. Na stropie wieży po lewej stronie znajduje się jednoczęściowy odchylany do tyłu właz, który został zaopatrzony w obrotowy peryskop typu M37, umożliwiający ładowniczemu okrężną obserwację terenu wokół czołgu o pełne 360 stopni. Dowódca wozu dysponuje obracaną wieżyczką typu M19, która została wyposażona w osiem stałych peryskopów obserwacyjnych oraz zasadniczy przyrząd obserwacyjny dowódcy. W wieżyczce typu M19 zainstalowany został wielkokalibrowy karabin maszynowy M85 kalibru 12,7 m, który jest naprowadzany ręcznie w zakresie od -15 stopni do +60 stopni. Początkowo broń była zamontowana nad głową dowódcy, co jednak sprawiało, że same gabaryty wieży były wysokie, a sama wieża stanowiła bardzo dobry cel dla wozów przeciwnika. Wieżyczka tego typu była instalowana w pierwszych 300 pojazdów w wersji M60. Później została wprowadzona zmiana na przesunięciu karabinu nieco do przodu, co umożliwiło obniżenie wysokości wieżyczki. Przed wieżyczką, na stropie wieży czołgu był montowany zaczep do zainstalowania w razie potrzeby wielkokalibrowego karabinu maszynowego M2 kalibru 12,7 mm. Na stropie wieżyczki dowódcy ulokowany był jednodziałowy właz, odchylany do tyłu, przeznaczony dla dowódcy czołgu i działonowego. W przedziale napędowym mieści się silnik AVDS-1790-2 oraz układ napędowy typu CD-850-6. Przedział napędowy był odgrodzony od przedziału bojowego dwudzielną płytą pancerną/ognioodporną.

Czołg M60

Kadłub czołgu składa się z płyt walcowanych, które były połączone z elementami odlewanymi segmentami. Przód kadłuba wozu posiada kształt klina, co poprawiło wytrzymałość czołgu na trafienia pociskami przeciwpancernymi. Dzięki takiemu ukształtowaniu pancerza istnieją większe szanse na rykoszet amunicji przeciwpancernej – pełnokalibrowej. Maksymalna grubość przednich płyt kadłuba wynosiła 120 mm. Jego dno uzyskało owalny kształt, co powodowało pewne zwiększenie wytrzymałości dna kadłuba na wybuchy min dennych. Dzięki temu energia powstała podczas detonacji tego typu miny spowoduje jej rozproszenie na boku kadłuba. Wieża czołgu M60 była w pełni odlewana, ale nie różniła się zasadniczo od tej, jaka znajdowała się w wersji czołgu M48A2 Patton. Jej maksymalna grubość wynosiła 180 mm.

Armata czołgowa M68 została wyposażona w jednoczęściowy oporopowrotnik, który składał się ze sprężynową powrotnika i hydraulicznego opornika. Lufa otrzymała przedmuchiwacz usuwający gazy prochowe, powstałe po wystrzale. Naprowadzanie armaty w płaszczyźnie pionowej zawiera się w zakresie od -9 stopni do +20 stopni.. Szybkostrzelność praktyczna sięgała do ośmiu strzałów na minutę. Do prowadzenia ognia wykorzystywano amunicję typu APDS-T M728, APDS-T M392A2, HEAT-T M456, HEAT-T M393A1 i WP-T M416. W późniejszym okresie opracowane były jednostki amunicji scalonej., które stosowano w nowszych wersjach czołgu M60. Armata była sprzężona z czołgowym karabinem maszynowym M73 kalibru 7,62 mm. Zapas przewożonej amunicji w czołgu M60 wynosił 60 naboi scalonych, 900 naboi karabinowych kalibru 12,7 mm do karabinu M85, 5950 naboi karabinowych kalibru 7,62 mm do karabinu M73.

Jednostką napędową czołgu jest silnik wysokoprężny Continental AVDS-1790-2 (później była montowana wersja AVDS-1790-2A). Silnik został zbudowany w układzie V, który pozwalał na uzyskanie maksymalnej mocy 551 kW (750 KM) przy 2400 obr./min. Moment obrotowy silnika jest przekazany na koła napędowe, które ulokowane były z tyłu kadłuba przez hydromechaniczną przekładnię typu CD-850-6, która składa się z przekładni hydrokinetycznej, planetarnej skrzyni biegów (dwa przełożenia do przodu i jedno przełożenie rewersowe), różnicowego mechanizmu skrętu, rzędów sumujących oraz hamulców. Zapas przewożonego paliwa pozwala na operowanie w promieniu około 500 km (niecałych 350 mil lądowych). Maksymalna prędkość czołgu na drogach bitych wynosi 48 km/h.

Układ jezdny składa się z sześciu podwójnych kół jezdnych o średnicy 66 cm. Koła napędowe wyposażone w wieniec, znajdujący się z tyłu kadłuba, natomiast koła napinające umieszczone zostały z przodu. Dzięki umieszczeniu kół napędowych z tyłu kadłuba, znacząco zaoszczędzono miejsca w kadłubie wozu. Miejsce to często zajmowały całe podzespołu układu napędowego, gdy koła napędowe znajdowały się z przodu. Górna gałąź gąsienicy podtrzymywała przez trzy rolki zaopatrzone w gumowe bandaże (podobnie jak koła jezdne). Zawieszenie kół jezdnych jest indywidualne z wałkami skrętnymi. Pierwsza, druga i szósta para kół jezdnych została dodatkowo wyposażona w amortyzatory hydrauliczne. Produkcja wersji czołgu M60 trwała do 1962 roku.

Czołg M60 podczas ćwiczeń odholowywany przez Wóz Zabezpieczenia Technicznego M88

Czołgi podstawowe M60 otrzymała w latach 70. XX wieku armia izraelska, która poddała je znacznym modyfikacjom. Pomimo przebudowania – wieżyczka dowódcy, typu M19 nadal posiadała duże gabaryty. Kolejnym problemem, z jakim musiał się zmierzyć dowódca czołgu, była obserwacja pola w czasie trwania walki. Po zdobytych doświadczeniach, jakie przyniosła wojna Yom Kippur w październiku 1973 roku. Izraelczycy zdecydowali się na przebudowę tego bardzo newralgicznego miejsca czołgu. Zastosowano nowy typ wieżyczki typu „Urdan”, która składała się z dobrze opancerzonego cokołu i uchylnego włazu dowódcy. Właz dowódcy został zamontowany na dwóch ruchomych ramionach, co pozwalało na odchylenie włazu do tyłu oraz zablokowanie w dowolnym położeniu. Dzięki temu dowódca mógł podnieść właz z zażądaną wysokość i poprzez powstałą szczelinę w bezpieczny sposób obserwować teren wokół czołgu podczas toczącej się walki. Dodatkowo jego głowa od góry skutecznie była chroniona (w amerykańskich wozach nie było tego typu ochrony). Zainstalowane zostały także trzy wysuwane i obracane peryskopy. Obracana wieżyczka zapewniała dobrą obserwacje terenu w zakresie 360 stopni. Na zewnątrz zainstalowane uchwyty dla dwóch karabinów maszynowych M1919 kalibru 7,62 mm, które mogli obsługiwać dowódca oraz ładowniczy. Dodatkowo dowódca dysponował zainstalowanym na stropie wieży moździerzem kalibru 60 mm (M2?) oraz wyrzutnikami granatów dymnych po obu stronach wieży czołgu. Ważnym elementem modernizacji izraelskich czołgów M60 było nieco inne rozmieszczenie amunicji. W wieży został pozostawiony tzw. „zapas alarmowy”, a wszystkie pozostałe naboje działowe zostały przeniesione do kadłuba. Tak zmodyfikowane czołgi M60 oraz następnie M60A1 otrzymały następnie oznaczenie Magach 6 i weszły do służby w 1978 roku. Na początku lat 80. XX wieku, kiedy czołgi Magach 6 otrzymały instalowane dodatkowe opancerzenie, w postaci kostek pancerza reaktywnego typu Blazer.

Czołg M60A1

Nowa wersja czołgu, oznaczona jako M60A1 była najdłużej produkowaną wersją czołgów z rodziny M60, do końca 1980 roku. Gdy w 1962 roku Amerykanie zdali sobie sprawę, że tzw. „czołg przejściowy”, jakim miał być M60, zostanie czołgiem „podstawowym”, jednak postanowiono wprowadzić pewne zmiany w konstrukcji, przede wszystkim wieży. Otrzymał on nową wieżę, zamiast owalnej, pochodzącej z czołgu M48A2, która teraz została zaprojektowana – posiadając kształt klina, zwężającą się z boków ku tyłowi, posiadają nachylone boczne ściany wieży. Amerykańscy konstruktorzy nie chcieli zbyt mocno zwiększać masy wozu, poprzez pogrubienie opancerzenia, dlatego poszli oni drogą, której zmiany kształtu i kątów opancerzenia wieży, nie zwiększając mocno jej grubości, co miało poprawić bezpieczeństwo dla załogi czołgu. Do 63 naboi został zwiększony przewożony zapas amunicji działowej, która została rozlokowana w następujący sposób: 26 sztuk zostało ulokowane w magazynie przednim (obok kierowcy wozu), 13 kolejnych sztuk w niszy wieży, 21 sztuk w dolnej części wieży oraz 3 sztuki (ulokowane w trzech zasobnikach), w natychmiastowej gotowości do ich użycia tuż przy zamku armaty. Działonowy (celowniczy) otrzymał nowy zespół przyrządów celowniczych (optycznych), składający się z celownika teleskopowego typu M105D, dającego powiększenie x8 oraz dalmierza typu M17A1, zapewniającego powiększenie rzędu x10 oraz umożliwiającym pomiar w zakresie od 500 do 4000 metrów. Do dyspozycji dowódcy został zainstalowany celownik typu M28C. Do działań w nocy dowódca mógł używać noktowizora typu M36E1, a działonowy systemu noktowizyjnego typu M32. Ponieważ stosowana noktowizja typu aktywnego, potrzebowała dodatkowego wzmacniacza, nad lufą armaty czołgowej M68, został zainstalowany emiter reflektora światła podczerwonego typu AN/VSS-1 o mocy 2,2 kW (3 KM). Czołgi podstawowe M60A1 otrzymały już podczas trwania produkcji seryjnej nowsze przyrządy obserwacyjne oraz nowy emiter światła podczerwonego AV/VSS-3A. Wozy, które posiadały nowe wyposażenie (produkowane od 1977 roku), oznaczone jako M60A1 PASSIVE. Czołgi serii M60A1 podobnie jak wcześniej produkowane czołgi M60 nie posiadały układ stabilizacji armaty. Dopiero w wozach produkowanych od 1971 roku zaczęto instalować nowy, dwupłaszczyznowy elektromechaniczny system stabilizacji AOS (Add-on-Stabilizer). Cozłgi otrzymały też nowy model jednostki napędowej, oznaczonej AVDS-1790-2C, który był wyposażony w nowy altenator, chłodzony olejowo, regulator oraz nowy układ napędowy typu Allison typu CD-850-6/6A. Wszystkie te zmiany były wprowadzane stopniowo od 1974 roku, gdy został rozpoczęty program RISE (Reliability Improvement of Selected Equipment – Poprawa Trwałości Wybranego Wyposażenia). Czołgi oznaczano M60A1 RISE, jednak na początku 1977 roku zrezygnowano z takiego wyróżnika. Masa bojowa czołgu wzrosła z 49 714 kg do 52 617 kg. Spowodowało to zmniejszenie nieco mobilności czołgu, zwłaszcza w terenie. Czołgi M60A1 były też w dużej ilości produkowane na eksport – trafiły na wyposażenie takich państw jak Austria, Izrael, Jordania, Iran, a później także Grecji, Turcji oraz Arabii Saudyjskiej. Nawet włoskie zakłady OTO Melara rozpoczęły produkcję seryjną (wyprodukowały łącznie 200 sztuk).

Czołg M60A1

Wozy M60A1, podobnie jak wozy M60, które znalazły się na wyposażeniu izraelskiej armii zostały gruntownie zmodernizowane. Zakres przeprowadzonych zmian obejmowało zainstalowanie wieżyczki „Urdan” oraz uzbrojenia strzeleckiego. Czołgi te otrzymały oznaczenie Magach 6 Aleph. Wyprodukowane w drugiej połowie lat 70. XX wieku czołgi M60A1 (RISE) otrzymały natomiast oznaczenie Magach 6 Beth oraz ten sam zakres modernizacji. Na przełomie lat 70. 80. XX wieku przemysł wojskowy Izraela wprowadził do produkcji własną amunicję czołgową kalibru 105 mm – typu APFSDS-T M111 oraz wersja M413, posiadający penetrator wykonany ze spieków wolframu. Dzięki jego zastosowaniu czołgi Magach 6 Beth mogły niszczyć wczesne wersje czołgów T-72 (znajdujących się na wyposażeniu syryjskiej armii) z odległości nawet 2000-2500 metrów.

Zmieniony został także typ gąsienic, na nowy typ – jednosworzniowe opracowane podczas prac nad nowym – w pełni izraelskim czołgiem, pod kryptonimem Merkava – oraz nowe koła napędowe. W połowie lat 80. XX wieku czołgi zostały wyposażone w nowy system kierowania ogniem, budowany przez zakłady El-Op, system kierowania ogniem typu „Matador”, który składał się z dalmierza laserowego, przyrządu obserwacyjno-celowniczego dowódcy, przelicznika balistycznego oraz system czujników meteorologicznych (temperatura, siła i kierunek wiatru). Tak zmodernizowane czołgi otrzymały oznaczenie Magach 6 Beth-Gal. Kolejna modyfikacja izraelskich czołgów dotyczyła zastosowanego uzbrojenia. Lufa armaty czołgowej M68 otrzymała osłonę termoizolacyjną firmy Video, co poprawiło nieznacznie celność ognia. Zostały zainstalowane karabiny maszynowe zakładów FN MAG, kalibru 7,62 mm w wersji czołgowej, zamiast stosowanego wcześniej sprzężonego z armatą amerykańskiego M73 oraz karabinów M1919. Czołgi te zostały oznaczone jako Magach 6 Mem. Z czasem kolejnych lat wszystkie czołgi oznaczone jako Magach 6 Beth-Gal otrzymały osłonę termoizolacyjną armaty oraz nowe uzbrojenie strzeleckie. Po zakończeniu operacji „Pokój w Galilei” czołgi typu Magach 6 Beth-Gal i Magach 6 Mem otrzymały dodatkowe opancerzenie, w postaci kostek pancerza reaktywnego oraz osłon ceramiczno-pancernych. Wzrost masy czołgu do 54 000 kg zmusił Izraelczyków do zastosowania mocniejszej jednostki napędowej – nowy silnik, oznaczony jako AVDS-1790-5A o mocy 668 kW (908 KM) oraz układu napędowego typu Allison CD-580-6-BX, jak również zmian w amortyzacji układu jezdnego. Nowe czołgi otrzymały oznaczenie Magach 7.

Czołgi M60A1, znajdujących się na służbie armii amerykańskiej także, jednak w znacznie mniejszym zakresie poddane modernizacji – były to głównie czołgi należące do 1. Dywizji Marine (1st Marine Division), które wchodziły w skład 1st Marine Expeditionary Force podczas trwania operacji „Pustynna Burza”. Czołgi te posiadały zainstalowane na pancerzu zasadniczym kostki pancerza reaktywnego ERA (Explosive Reactive Armor). Stosowane były dwa systemu montażu z 42 większych kostek i 49 mniejszych (masa tego zestawu wynosiła około 1400 kg) oraz 24 większych kostek i 52 mniejszych kostek pancerza reaktywnego (masa tego zestawu wynosiła 1900 kg).

Muzeum Broni Pancernej – Poznań

Czołg M60A2 „Starship”

Czołg M60A2 powstał jako rozwinięcie prototypowego M60A1E1, zaprojektowanego jako „niszczyciel czołgów”. Na początku lat 60. XX wieku armia amerykańska prowadziła próby nad czołgiem, który miało być wykorzystywany w dywizjach powietrzno-desantowych. Rezultatem tych prac było powstanie czołgu lekkiego M551 Sheridan, który został uzbrojony w armato/wyrzutnię przeciwpancernych pocisków kierowanych (ppk). Była to armata XM81 kalibru 152 mm, która została przystosowana do wystrzeliwana przeciwpancernych pocisków kierowanych typu MGM-51A „Shillelagh”. Prace projektowe nad przeciwpancernym kierowanym pociskiem rakietowym MGM-51A prowadzono w US Army Missile Command i Philoc-Ford Company. W 1964 roku rozpoczęto produkcję seryjną. Pocisk rakietowy miał masę bojową 26,8 kg i długość 1155 mm. Jego napęd stanowił silnik rakietowy na paliwo stałe, a zasięg skuteczny wynosił do 2500 metrów. Na początku lat 70. XX wieku podjęto prace nad prototypem czołgu na bazie M60, którego głównym uzbrojeniem miała wyć armato/wyrzutnia typu XM162. Czołg ten otrzymał oznaczenie XM60A1E1. Została całkowicie przebudowana wieża, która zyskała kształt prostopadłościanu osadzonego na półkulistej kopule. Na stropie wieży umieszczono wieżyczkę obserwacyjną. W wieży znajdowała się stanowisko ładowniczego i działonowego, miejsce dla kierowcy – podobnie jak w seryjnym czołgu M60, gdzie znajdowało się z przodu wozu, natomiast dowódca miał swoje stanowisko w tylnej. Prototypy czołgu przechodziły próby poligonowe w 1973 oraz na początku 1974 roku, natomiast produkcja seryjna do końca 1975 roku, która ostatecznie zakończyła się zbudowaniem 540 sztuk czołgów, ostatecznie oznaczonych jako M60A2. Właściwie powstało łącznie 527 egzemplarzy, natomiast ostatecznie szybko pozostałe wozy M60A2, które zostały przebudowane na wozy inżynieryjne M728. Czołg M60A2 miał być wykorzystywany w dywizjach zmechanizowanych jako „rakietowy niszczyciel czołgów” oraz wóz do bezpośredniego wsparcia oddziałów piechoty. Załoga wozu dysponowała łącznie przewożonym zapasem 13 przeciwpancernych pocisków kierowanych oraz 33 nabojami amunicji konwencjonalnej kalibru 152 mm. Już w czasie produkcji seryjnej został opracowany drugi prototyp, który został oznaczony jako XM60A1E2, który został wyposażony w działko szybkostrzelne kalibru 20 mm do obrony na krótkich dystansach. Jednak liczne problemy, zwłaszcza z uzbrojeniem pocisków rakietowych MGM-51A „Shillelagh”, które były bardzo wrażliwe na zmiany temperatury, jej celność w warunkach poligonowych była przeciętna, spowodowała, że sam czołg też nie był zbyt lubiany przez swoje załogi. Z czasem w latach 80. XX wieku czołgi M60A2 „Starship” były poddawane procesowi modernizacji i większość wyprodukowanych modeli czołgów M60A2 zostało wprowadzonych do standardu czołgów M60A3, które z powrotem otrzymały bardziej „konwencjonalne” uzbrojenie, w postaci armaty czołgowej M68.

Czołg M60A2 „Starship” w trakcie wyładunku z kołowego pojazdu amfibijnego LARC-60

Czołg M60A3

Model M60A3 wszedł do produkcji w 1980. W porównaniu z poprzednimi modelami znacznie bardziej zaawansowany pod względem technicznym. Modernizacja polegała na zastosowaniu nowego precyzyjnego systemu kierowania ogniem, składającego się z komputerowego urządzenia do obliczeń danych balistycznych, dalmierza laserowego o zasięgu maksymalnym 5000 m, pasywnego celownika noktowizyjnego oraz termowizora. W późniejszym czasie wszystkie wcześniejsze modele M60 zostały zmodernizowane do wersji A3.

Czołg podstawowy M60A3

Czołg M60-2000/120s

Prototypowa modernizacja M60 Patton wykonana przez General Dynamics Land Systems (GDLS). Powstanie wersji wynikało z potrzeby modernizacji M60, które nie spełniały już wymagań współczesnego pola walki. Wersja miała być przeznaczona dla zagranicznych użytkowników M60, których nie było stać na nowoczesne czołgi. Nigdy nie była brana pod uwagę jako pojazd dla amerykańskiej armii.

Prace projektowe zaczęły się w 1999 roku. Konwersji dokonywano poprzez połączenia wieży M1A1 Abrams i podwozia M60 (które było podwoziem użytkownika/klienta). Później oznaczenie M60 zostało porzucone z powodu szerokiego zakresu zmian i podkreślenia faktu, iż jest to nowa konstrukcja. Nazwa została zmieniona na Projekt 120s (120 oznaczało działo 120 mm). W sierpniu 2001 roku firma ukończyła w pełni funkcjonalny prototyp czołgu podstawowego 120s. W tym samym roku został on pokazany na wystawie IDEF w Turcji. Podczas opracowywania rozważano ulepszenie wieży M60A3, wybrano jednak wieżę M1A1 ze względu na jej wyższy poziom ochrony pancerza oraz fakt, że amunicja 120 mm jest przechowywana w magazynie oddzielonym od załogi.

Pancerz wieży jest kompozytowy, bez warstwy ze zubożonego uranu, który występuje w czołgu M1A1HA. Pancerz kadłuba jest stworzony z konwencjonalnie hartowanej stali. Podwozie z czołgu M60A1 zostało zmodyfikowane za pomocą ulepszonego systemu drążków skrętnych z wersji M1 Abrams. Aby uwzględnić dodatkowy ciężar wieży M1A1, a także dodatkowy pancerz, który byłby montowany w pojazdach produkcyjnych, dlatego postanowiono że jako opcjonalną ofertę zaoferowano zastąpienie zawieszenia drążka skrętnego jednostkami hydropneumatycznymi w celu poprawienia możliwości jezdnych w terenie.

Prototyp 120s zachowuje standardowy pakiet zasilający z serii M60 Patton, składający się z chłodzonego powietrzem silnika wysokoprężnego Continental AVDS1790-2 V-12 750 KM (560 kW) oraz przekładnią poprzeczną CD-850-6, o zakresie 275 mil. Przewidywano, że pojazdy produkcyjne będą miały mocniejszy silnik wysokoprężny General Dynamics Land System AVDS-1790-9 o mocy 1200 KM i automatyczną skrzynię biegów z serii Allison X-1100-5, rozszerzającą zasięg działania do ponad 480 km (300 mil), a koła jezdne i zębate zostały zastąpione komponentami M1A1 i lekką gąsienicę T158 z m1 Abrams. Czołg ma czteroosobową załogę, która składa się z dowódcy, ładowniczego i strzelca, znajdujących się w wieży, oraz kierowcy znajdującego się z przodu kadłuba. Główną bronią jest w pełni stabilizowane działo gładkolufowe M256 kal. 120 mm, do którego amunicja jest przechowywana w magazynie oddzielony od załogi, w którym mieści się 36 pocisków kalibru 120 mm. Uzbrojeniem dodatkowym są 2 karabiny maszynowe: M240c i wielkokalibrowy karabin maszynowy M2HB kal 12,7 mm zamontowane na dachu wieży, dokładnie nad włazem dowódcy.

Czołg M60-2000/120s

Na wieży po obu stronach działa zamontowano dwa sześciostrzałowe granatniki m250, odpalane elektronicznie, wyposażone w granaty dymne (które zawierają związki luminoforów, pozwalających zamaskować sygnaturę termiczną pojazdu dla wroga). Posiada też układ postawienia zasłony dymnej przy użyciu silnika spalinowego (VEESS).

W pakiecie elektroniki wykorzystano komponenty zaprojektowane przez Hughesa, składające się z radaru na podczerwień 240×4 FLIR do obserwacji dziennej i stabilizowanym celownikiem FLIR z dalmierzem laserowym, bezpiecznym dla oka oraz systemem termowizyjnym (TIS), komputerem cyfrowej kontroli ognia i magistralą danych. Posiada także dane zapewniające podobną skuteczność jak zaawansowany system kierowania ogniem M1 Abrams Mark 1. 120s był początkowo ukierunkowany na wymóg ulepszenia M60 służących w tureckiej armii.

Dowództwo tureckich sił lądowych (DTSL z ang; TLFC) nie zdecydowało się na ten pojazd, ale konkurencję tę wygrał później Israel Military Industries dzięki ulepszeniu Sabra III. Był też brany pod uwagę przez armię egipską, dopóki nie zostanie ostatecznie odrzucona na korzyść licencjonowanej umowy na kupno przez Egipt M1A1 Abrams. Czołg nie sprzedawał się tak jak chciało tego (GDLS) dlatego został wycofany z oferty General Dynamics i pozostał do dziś prototypem. W 2003 r. prototyp zdemontowano, a podwozie i kadłub wróciły do armii USA.

Czołg M60 AVLB

Wozy, oznaczone jako M60 AVLB (Armored Vehicle Launched Bridge) powstał w wyniku przebudowania około 400 czołgów w wersji M60A1 oraz czołgów M60A2. Wozy AVLB zostały zbudowane w dwóch wariantach, które różniły się długością zastosowanych na wozach przęseł. Wozy te posiadały przęsła mostowe o długości 15 metrów oraz w drugim wariancie o długości 18 metrów. Masa „bojowa” samego nosiciela wynosiła 56 600 kg. Położenie mostu, w zależności od terenu trwało od dwóch do pięciu minut. Wozy po jednej sztuce zostały przydzielone do kompanii czołgów z jednostek kawalerii pancernej.

Czołg M60 AVLM

Czołg (standardowa wersja czołgu podstawowego M60A3) AVLM (Armored Vehicle Launched Mine) został wypsoazony w trał przeciwminowy typu M58 MICLIC. Były one montowane na specjalnych zaczepach z przodu kadłuba czołgu. Podczas działań w ramach misji stabilizacyjnych na terytorium Kosowa został wprowadzony do służby czołg M60 „Panther”, który został specjalnie przystosowany do niszczenia licznych pól minowych. Otrzymał nową wieżą oraz system STS, który niszczy miny przeciwpiechotne oraz przeciwpancerne.

Wóz inżynieryjny typu M728 CEV

Pojazd inżynieryjny, który został opracowany na podstawie podwozia czołgu M60 i wszedł do służby w 1966 roku. Jego głównym uzbrojeniem jest krótkolufowa armata typu M135 kalibru 165 mm, sprzężona z czołgowym karabinem maszynowym kalibru 7,62 mm, umieszczona w zmodyfikowanej, standardowej wieży czołgu M60. Na stropie wieżyczki czołgowej był też zainstalowany wielkokalibrowy karabin maszynowy M2 kalibru 12,7 mm. Pojazd dodatkowo został wyposażony w dźwig, o nośności do 9 000 kg. W późniejszych latach był dodatkowo montowany z przodu kadłuba czołgu lemiesz spycharkowy typu M9. Łącznie w latach 1966-1970 zostało zbudowanych 291 pojazdów inżynieryjnych M728.

Eksport czołgów M60

Pierwszym zagranicznym odbiorcą czołgów typu M60 był Izrael. Pod koniec 1970 roku otrzymano ich w liczbie 150 sztuk. Tutaj najbardziej spektakularne wydarzenie z ich udziałem była 19-dniowa wojna Yom Kippur z października 1973 roku. Amerykanie dzięki swoim możliwościom stworzyli most powietrzny, zdołali dostarczyć do Izraela łącznie 150 czołgów M60A1. W walkach, jakie wtedy Izraelczycy toczyli na Wzgórzach Golan oraz na Półwyspie Synaj i następnie na Afrykańskiej części Egiptu stracili łącznie 200 czołgów M48A2 oraz M60, z czego wiele z nich zostało następnie wyremontowanych i przywróconych do służby. Armia Izraelska łącznie otrzymała z amerykańskich dostaw około 1400 czołgów z rodziny M60 prawie wszystkich wersji (nie licząc wersji M60A2). W 2002 roku w służbie tego państwa znajdowało się jeszcze 600 czołgów w wersji M60A3, kolejne 300 czołgów w wersji M60A1 i 400 czołgów w wersji M60. Czołgi te zostały następnie zmodernizowane w wersji oznaczonych jako Magach 6 (i jego wszystkich wersji) na następnie do wersji Magach 7 ( i jego następnych wersji). Jednak to nie armia Izraelska na Bliskim Wschodzie dysponowała największa liczbą eksportowych czołgów rodziny M60, których łącznie według jednych danych dostarczono na pewno 1500 egzemplarzy, a inne dane mówią nawet o około 1700 sztuk czołgów M60, które trafiły na wyposażenie armii Egiptu w wersji M60A1 oraz M60A3. W drugiej połowie lat 70. XX wieku kiedy to politycznie doszło do unormowania stosunków po między Stanami Zjednoczonymi. Amerykanie zgodzili się na szeroki zakres przeprowadzenia modernizacji armii egipskie. Już na początku lat 80. XX wieku Egipt otrzymał łącznie 650 czołgów w wersji M60A1, a następnie rozpoczęły się dostawy nowocześniejszych wersji M60A3, w tym czołgi M60A1, które zostały zmodernizowane do wersji M60A3. Kolejnymi odbiorcami czołgów rodziny M60 były: Arabia Saudyjska, które zostały dostarczone w liczbie 406 egzemplarzy w wersji M60A3 oraz czołgi mostowe i wozy inżynieryjne M728., dostawa wozów dla Iranu – na pewno 50 sztuk wersji M60A1, dostarczonych przed 1976 roku, Jordania – dostarczono łącznie 120 czołgów w wersji M60A1 oraz 100 wozów w wersji M60A3, Jemen – 140 egzemplarzy czołgów M60A1, Tunezja – dostarczono 54 czołgi M60A3 oraz 24 czołgi M60A1, Zjednoczone Emiraty Arabskie – 54 czołgi w wersji M60A3. Czołgi M60 znalazły się też na wyposażeniu innych państw, takich jak: Austria – 119 czołgów typu M60A1 oraz 50 egzemplarzy M60A3, Włochy w liczbie 300 sztuk wozów w wersji M60A1, Portugalia – 80 czołgów M60A3, Singapur, Grecję, Hiszpanię, Brazylię, Bahrajn, Tajwan i Turcję.

Czołg M60

Czołgi podstawowe M60 boju

Czołgi M60, choć same pozostawały przez wiele pozostawał podstawowym bojowym wozem pancernym amerykańskich dywizji pancernych, kawalerii pancernej oraz batalionów pancernych, podlegających dywizjom Marines, sam nie uczestniczył w wielu bojach pod flagą Stanów Zjednoczonych, nie licząc „epizodu” z 1991 roku na terytorium Iraku oraz Kuwejtu. Natomiast stoczył wiele bojów, w różnych warunkach pod flagą Izraela oraz w mniejszej skali pod flagą Turcji.

II Wojna Indochińska

Jedynymi wersjami na bazie czołgów M60, jakie znalazły się na terytorium Wietnamu Południowego, były wozy inżynieryjne M728 CEV oraz pancerne mosty samobieżne M60 ALVB. Oba rodzaje wozów oddały nieocenione usługi jednostkom amerykańskim mocno nieocenione zasługi, prowadząc często w terenie bardzo trudnym dla jednostek pancernych terenie tropikalno-górzystym w Wietnamie. Prowadziły one liczne zadania saperskie oraz inżynieryjne. Szczególnie często używano ich w pobliżu bazy Khe Sanh, będących miejscem jednych z najbardziej zaciętych walk, jakie toczono podczas tego konfliktu.

Wojna Yom Kippur

Do pierwszych dużych starć pancernych, w których udział wzięły czołgi M60, doszło do kolejnej wojny po między państwami arabskimi, a Izraelem w październiku 1973 roku. Izrael, który już wcześniej, ponieważ od 1966 roku był użytkownikiem dostarczanych czołgów średnich M48 Patton mimo że dobrze wiedzieli o wadach tych maszyn, uznali je nawet za w miarę udane narzędzie w boju, co czerwiec 1967 podczas Wojny Sześciodniowej, kiedy doszło do starcia z znacznie słabiej wyszkolonymi załogami czołgów Egiptu czy Syrii. Powoli rozwijający się przemysł zbrojeniowy Izraela postanowił uzbroić czołgi M48 w czołgowe armaty kalibru 105 mm produkcji francuskiej. Niezależnie jednak od przeprowadzonej modernizacji czołgów M48, została też zakupiona pewna liczba czołgów M60. Jednak 6 października 1973 roku niespodziewanie (wprawdzie niespodziewanie wydaje się słowem prostym, jednak skomplikowana sytuacja polityczna Izraela oraz możliwości jego wywiadu spowodowało, że arabski atak nie był aż takim zaskoczeniem, jednak sytuacja była bardzo skomplikowana i wymagała by znacznie szerszego przedstawienia, co jednak nie da się zmieścić w tym tekście). Większość posiadanych przez Izrael czołgów M60 stacjonowało na Półwyspie Synaj, gdyż to tamten teren został uznany za najlepszy dla czołgów produkcji amerykańskiej (w tym M48 Patton). Czołgi te stacjonowały w pewnej odległości od nadbrzeża Kanału Sueskiego na pozycjach do wymarszu. Nad Kanałem Sueskim znajdowały się już specjalnie przygotowane pozycje ogniowe – „okopy czołgowe”, w które jak czołg wjechał wystawała wyłącznie wieża (kadłub znajdował się poniżej nasypu). Ich celem było wsparcie ufortyfikowanych pozycji obronnych jednostek piechoty Izraela, której bastiony zostały rozlokowane na niemal całej długości nadbrzeża Kanału Sueskiego. Jednak Egipcjanie, którzy od wielu miesięcy przygotowywali cały plan, przygotowali się do niego bardzo dobrze. Liczne manewry desantowe na Kanale Sueskim, jakie prowadzili Egipcjanie, spowodowali, że po pewnym czasie Izraelskie jednostki rezerwowe, oddelegowane nad kanał, nawet już na nie nie reagowały, mocne nasycenie egipskich piechurów w ręczne granatniki przeciwpancerne RPG-2 oraz systemy ppk na samobieżnych wozach 3K6 Trzmiel oraz 9M14 Malutka też montowane na wozach, jak i niewielkich przenośnych zestawach, stanowiły prawdziwe zagrożenie dla izraelskich załóg czołgowych. Pierwsza część nowej wojny wygrały siły Egipskie, które mimo często zaciętych walk zdołały utworzyć przyczółek na izraelskiej stronie Kanału Sueskiego, poszerzyć go i umocnić na tyle, znajdując się pod gęstym parasolem rakietowej obrony przeciwlotniczej, zdołali powstrzymać kilka silnik izraelskich kontrataków pancernych wspartych początkowo własnym lotnictwem. Jednak zostały one odparte przez silne rubieże przeciwpancerne egipskich żołnierzy wspartych własnymi czołgami oraz silną artylerią. Izraelczycy ponieśli duże straty w sprzęcie pancernym ale to nie były, aż tak wielkie straty, jak to przedstawiła strona egipska, widząc pod horyzont wielką masę płonących wraków izraelskich czołgów. Chwilowe przerwanie działań bojowych, pozwoliło na umocnienie własnych pozycji bojowych Egipcjan, jak i Izraelczyków. Nie oznaczało to jednak niezaniechania dalszych działań – Izraelczycy toczyli ciężkie walki na Wzgórzach Golan, gdzie atakowały jednostki pancerno-zmechanizowane oraz jednostki piechoty sił syryjskich. Otwarcie logistyczne mostu powietrznego, pozwoliło na uzupełnienie poniesionych strat. Wtedy Egipcjanie popełnili swój pierwszy duży błąd. Przeprowadzili oni kilka mało skoordynowanych ataków swoich sił pancernych, wychodząc po pierwsze poza swój zbawienny „Parasol” rakietowej obrony przeciwlotniczej. Jedynym rezultatem tych ataków była tylko strata dużej ilości czołgów przez stronę Egipską. W tym czasie udało się izraelskim jednostką pancernym wybić wyłom na styku obu egipskich armii, który znajdował się nad Wielkim Jeziorem Gorzkim. Izraelskie wojska rozpoczęły przeprowadzenie kontrataków, których zadaniem było po pierwsze – zniszczenie jak największej liczby egipskich jednostek znajdujących się na Półwyspie Synaj, a drugim etapem było przedarcie się na afrykański brzeg Egiptu i tym samym przeprowadzenie okrążenia pozostałych egipskich sił i doprowadzenie ich do kapitulacji. Egipcjanie zaczęli popełniać dużo błędów taktycznych, jednak to nie była już Wojna Sześciodniowa – Egipscy żołnierze nie popadali w masową panikę i potrafili walczyć do samego końca, często z dużym poświęceniem, a Izraelczycy ponosili poważne straty. Można tutaj przedstawić choćby walki, jakie toczyły się o Chińską Farmę. Dochodziło do zaciętych walk, których dystans często liczył jedynie kilkadziesiąt metrów, wśród bardzo gęstych zarośli i żywopłotów. Egipcjanie stosując ręczną broń przeciwpancerną i gęsto założone pola minowe. Ostatecznie jednak szala zwycięstwa przechyliła się na stronę izraelską, która poniosła bardzo poważne straty. Następnie na drugi brzeg kanału udało się przebić niemal całej izraelskiej dywizji pancernej i faktycznie zagrozić egipskiej sieci zaopatrzeniowej. Ostateczne działania wojenne zakończyły się 22 października wieczorem, a do pełnego zawieszenia broni doszło rankiem 25 października.

Po zakończeniu kolejnego już starcia, jak dotąd największego z państwami arabskimi, Izraelczycy przeprowadzili szeroką analizę walk, stwierdzili, że duża cześć wysokich strat, jakie wyniosły w posiadanej przez nich broni pancernej, była przede wszystkim zła taktyka użycia czołgów, które miały pełną siłą atakować pozycje egipskie, często nierozpinane, a mocno nasycone środkami przeciwpancernymi. Jednak w bezpośrednich starciach pancernych i dobremu wyszkoleniu izraelskich pancerniaków, górowali nad ich arabskimi odpowiednikami, którzy nie potrafili w odpowiedni sposób manewrować na polu walki. Wynikło z nich, że czołgi M60, a zwłaszcza M60A1 górowały nad radzieckimi odpowiednikami – czołgami T-54, T-55 oraz najnowszymi konstrukcjami T-62. Ujawniono jednak kilka poważniejszych wad w konstrukcji amerykańskich czołgów. Płyn hydrauliczny, który był wykorzystywany w systemie stabilizacji uzbrojenia oraz obrotu wieży był niezwykle łatwopalny, co było przyczyną zniszczenia (całkowitego spalenia) kilkunastu czołgów po niewielkich trafieniach. Inną, również bardzo poważną wadą czołgów amerykańskich był bardzo cienki pancerz, którzy znajdował się z przodu kadłuba tuż przy pierścieniu wieży, który mógł być w tym miejscu bardzo łatwo przebity, a tym samym eliminując czołgi i całą jego załogę z walki.

Czołg “rakietowy M60A2 “Starship”

Liban 1982-1985

Kolejnym obszarem, gdzie izraelskie jednostki pancerne działały, mając na wyposażeniu czołgi M60 był Liban. W czerwcu 1982 roku armia izraelska wkroczyła na terytorium rozdartego wojną domową Libanu. Głównym zadaniem Izraelczyków bazy, z których były dokonywano rajdów terrorystycznych na terytorium Izraela. Podczas trwania Operacji „Pokój w Galilei” wzięła udział większości sił pancernych, których dysponowało wówczas państwo żydowskie. Początkowo natrafiło na minimalny opór, jednak ostatecznie zaczęto natrafiać na syryjskie oddziały wojskowe, w tym jednostki pancerne. Syria uważała Liban za swoje państwo satelickie i postanowiło się mocno przeciwstawić tej akcji. Syryjskie jednostki pancerne, które były nasycone głównie czołgami T-62 i starszymi T-55, na swoim wyposażenie posiadało też pewną liczbę najnowszych czołgów w swoim arsenale – czołgi T-72. Czołgi T-72 starły się przede wszystkim z izraelskimi oddziałami spadochronowymi oraz piechoty zmechanizowanej. Wyposażona w amerykańskie zestawy ppk TOW, zadała straty czołgom T-72, natomiast wozy M60 najczęściej toczyły walki z czołgami T-62 oraz T-55, górując nad nimi. Łącznie syryjskie oddziały w pierwszych miesiącach walk 1982 roku około 400 czołgów. W skutek silnych nacisków politycznych opinii międzynarodowej, Izraelczycy musieli zaprzestać dalszych działań, co zakończyło się „strategiczną” klęską ich operacji.

Zastosowanie montowanego na czołgach M60 pancerza reaktywnego BLAZER wykazały słuszność podjętej drogi, które były skuteczne zwłaszcza przeciwko pociskom, posiadającym głowicę kumulacyjną.

Operacja „Pustynna Burza”

Czołgi M60A1 oraz M60A3, które znajdowały się na wyposażeniu amerykańskiego Korpusu Piechoty Morskiej, które uczestniczyły m.in. w walkach o wyzwolenie miasta Kuwejt. Czołgi te, zwłaszcza wozy w wersji M60A3, które dodatkowo były wyposażone w kostki pancerzy reaktywnych, brały udział w dwudniowej walce, która odbyła się w pobliżu strefy kuwejckiego lotniska, gdzie ich przeciwnikiem były już mocno przestarzale czołgi T-54 i T-55, ich chińskie klony Type-69, czołgi T-62 i niewielka liczba czołgów T-72. Podczas toczących się walk został utracony jeden czołg, ale załoga przeżyła. Czołgi M60A1 znajdowały się także na wyposażeniu saudyjskich jednostek zmechanizowanych, które były wykorzystane w ramach tej samej operacji.

Autor-zdjęcia: Dawid Kalka

Bibliografia

  1. Kolekcja Czołgi Świata – M60
  2. Czołgi 100 lat Historii – Sekrety Historii, Richard Ogorkiewicz, Wydawnictwo RM, Warszawa 2016
  3. Pojazdy Pancerne od “Little Willie” do Leoparda 2A6, Wydawnictwo AKA, Głuchołazy 2012
  4. Ilustrowana Encyklopedia Czołgów Całego Świata, George Forty, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2006
image_pdfimage_printDrukuj
Suchoj Su-7BM

Samolot myśliwsko-bombowy Suchoj Su-7BM Suchoj Su-7BM Historia konstrukcji W drugiej połowie lat 50. doszło do zmiany poglądów na sposób prowadzenia Czytaj dalej...

M107 Self-Propelled Gun

175 mm Samobieżna armata polowa M107 Self-Propelled Gun Wietnam Południowy 1971 rok Historia konstrukcji W 1961 roku w amerykańskiej wytwórni Czytaj dalej...

SAAB J 35J Draken

Samolot myśliwski SAAB J 35J Draken Saab J 35 Draken w barwach lotnictwa austriackiego Historia konstrukcji Zespół konstruktorów zakładów SAAB, Czytaj dalej...

MiG-23

Samolot myśliwski MiG-23

Samolot myśliwski MiG-23 MF Eksponat: Muzeum Polskiego Lotnictwa w Krakowie Historia konstrukcji Zmiany pojawiające się Czytaj dalej...

Udostępnij:

Ostatnia aktualizacja: 28 grudnia 2020, 20:38

Zgłoś błąd w artykule

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments