15 cm s.F.H. 18

Ciężka haubica polowa 15 cm s.F.H. 18

Francja 1940 rok

Historia obiektu muzealnego

Haubica została prawdopodobnie zdobyta przez żołnierzy 1. Armii WP w czasie walk o warszawską Pragę we wrześniu 1944 r. Po zakończeniu wojny wzbogaciła ona zbiory muzeum, jednak najpóźniej na początku lat 60., zgodnie z decyzją Głównego Zarządu Politycznego WP, przekazano ją do Wytwórni Filmowej “Czołówka”. W maju 1996 r. działo przewieziono ponownie do warszawskiego muzeum z Centralnego Składu Uzbrojenia Policji w Starej Wsi.

Historia konstrukcji

W latach II wojny światowej jednym ze standardowych typów sprzętu niemieckiej artylerii polowej była ciężka haubica schwere Feldhaubitze 18. Była to broń starannie zaprojektowana, o dość dużej sile niszczącej pocisków, mogąca skutecznie wspierać własne oddziały zarówno w walkach obronnych jak i natarciu. Haubice s.F.H.18 wykonywały różnorodne zadania bojowe, m.in. ostrzeliwały rejony koncentracji wojsk przeciwnika, niszczyły stanowiska jego artylerii, a w razie konieczności mogły ogniem na wprost niszczyć umocnione punkty oporu. Była to najcięższa broń artyleryjska, jaką dysponowali dowódcy dywizji Wehrmachtu i Waffen-SS. Ciężka haubica polowa s.F.H.18 miała lufę kalibru 149 mm, bez hamulca wylotowego. Lufa była dwuwarstwowa, składająca się z płaszcza i rury wewnętrznej, gwintowanej (40 bruzd prawoskrętnych), z nakręconą na jej tylnej części nasadą zamkową. Otwór wlotowy przewodu lufy był zamknięty zamkiem klinowym z klinem poziomym. Nad lufą montowano hydropneumatyczny oporopowrotnik. W s.F.H.18 zastosowano łoże rozporowe z dwoma rozstawnymi ogonami z lemieszami. W przypadku trakcji konnej stosowano koła o stalowych obręczach, a w wersji zmotoryzowanej koła z pełnymi gumowymi oponami. W niezmotoryzowanych dywizjonach haubica była transportowana w dwóch częściach – osobno lufa na jednoosiowej platformie i osobno łoże – holowanych z przodkiem przez sześciokonny zaprzęg. W dywizjonach zmotoryzowanych działo było holowane w całości za przodkiem, m.in. przez ciągnik półgąsienicowy mittlerer Zugkraftwagen 8 t (Sd.Kfz. 7).

Do strzelania z s.F.H.18 stosowano naboje składane. Z myślą o haubicy opracowano m.in. pociski: 15 cm Gr. 19 (standardowy pocisk burzący o masie 43,62 kg) i 15 cm Gr. 19 Beton (pocisk przeciwbetonowy o masie 37,88 kg), a w późniejszym okresie także 15 cm Gr. 36 FES (ulepszony pocisk burzący o masie 38,5 kg), 15 cm Gr. 39 FES-HI/A (pierwszy pocisk kumulacyjny wprowadzony do uzbrojenia Wehrmachtu, o masie 24,83 kg) i 15 cm Pzgr. 39 TS (pocisk przeciwpancerny podkalibrowy o masie 15 kg). Do s.F.H.18 stosowano 8 rodzajów ładunków miotających.

Niemcy z zdobytej Warszawie – wrzesień 1939 roku

Produkcję seryjną s.F.H.18 rozpoczęto w końcu 1933 r. i trwała ona aż do końca II w.ś. Początkowo omawiany typ haubic wytwarzały zakłady w Düsseldorfie, należące do firmy Rheinmetall-Borsig AG. Później jednak produkcję przeniesiono do innych zakładów: Spreewerk w Berlin-Spandau, MAN w Augsburgu, Dörries-Füllner w Bad Warmbrunn oraz Škoda w Dubnicy na Słowacji. Do 1945 wyprodukowano nie mniej niż kilka tysięcy sztuk tych haubic.

W Niemczech w haubice s.F.H.18 uzbrajano zarówno jednostki artylerii polowej w poszczególnych dywizjach, jak i samodzielne dywizjony, wchodzące w skład artylerii odwodu Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (Heeresartillerie). W latach II w.ś. każda dywizja piechoty Wehrmachtu powinna była dysponować dywizjonem ciężkich haubic, składającym się z 3 baterii po 4 s.F.H.18. Zdarzały się jednak odstępstwa od tej reguły. Etat baterii 4 s.F.H.18 o trakcji konnej z lutego 1945 r. wymieniał: 3 oficerów, 29 podoficerów, 131 żołnierzy, 125 koni, 26 wozów konnych i 2 samochody. W dywizjach zmotoryzowanych cały organiczny pułk artylerii był wyposażony w pojazdy mechaniczne. Dotyczyło to także dywizjonu ciężkich haubic, składającego się z 3 baterii po 4 s.F.H.18. W trakcie walk w Rosji stopniowo zastępowano jedną z baterii s.F.H.18 baterią armat 10 cm K.18.

Poważne ilości s.F.H.18 znajdowały się w jednostkach odwodu Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych. W kwietniu 1940 r. w ich skład wchodziło m.in.: 21 mieszanych dywizjonów artylerii ciężkiej (2 baterie s.F.H.18 i 1 bateria K.18) oraz 43 dywizjony ciężkich haubic (3 baterie s.F.H.18). W 1943 r. na skutek olbrzymich strat na froncie wschodnim, m.in. pod Stalingradem, liczba omawianych dywizjonów gwałtownie spadła. W lipcu 1943 r. w odwodzie naczelnego dowództwa było tylko 12 mieszanych dywizjonów s.F.H.18 i K.18 oraz 23 dywizjony s.F.H.18.

Druga bitwa o Charków, 1942 rok

W momencie wybuchu wojny 1 września 1939 r. w armii niemieckiej było 2049 sztuk s.F.H. 1 kwietnia 1940 r. stan ten wzrósł do 2330 sztuk, a 1 czerwca 1941 r. wynosił 2867 egzemplarzy ( liczby te obejmują obok s.F.H.18 także niewielkie ilości haubic s.F.H.13 lg i s.F.H.36). Pod koniec wojny, mimo olbrzymich strat, zwłaszcza na froncie wschodnim, stan ciężkich haubic s.F.H.18 był ciągle znaczący – w grudniu 1944 r., razem z nielicznymi s.F.H.42, wynosił około 2,5 tys. sztuk.

W latach II w.ś. haubice s.F.H. 18 były dostarczane także armii fińskiej i włoskiej. Po zakończeniu wojny działa tego typu stosowano również w siłach zbrojnych Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji i Jugosławii.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

kaliber: 149 mm; długość lufy: 4440 mm [długość lufy L/29,5]; kąt podniesienia lufy: od 0 stopni do +45 stopni; kąt ostrzału poziomego: 60 stopni; szybkostrzelność: 4 strz./min.; masa w położeniu bojowym: 5512 kg; masa w położeniu marszowym 6304 kg; prędkość maks. pocisku: 520 m/sek.; maksymalna donośność 13325 m; obsługa: 12 ludzi

Lufa z zamkiem – Lubuskie Muzeum Wojskowe, Drzonów

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Bibliografia

  1. Muzeum Wojska Polskiego
  2. Stefan Pataj: Artyleria lądowa 1871–1970. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975

  3. Lubuskie Muzeum Wojskowe
image_pdfimage_printDrukuj
7,5 cm Panzerabwehrkanone 40

Armata przeciwpancerna 7,5 cm Panzerabwehrkanone 40 Historia konstrukcji Armata przeciwpancerna 7,5 cm Pak. 40 została opracowana w III Rzeszy. Prace Czytaj dalej...

Panzerkampfwagen II

Czołg lekki Panzerkampfwagen II Sd. Kfz. 121 Historia konstrukcji Gdy w połowie 1934 roku okazało się, że prace rozwojowe nad Czytaj dalej...

Mörser 18

21 cm ciężka haubica Mörser 18 Eksponat muzealny Moździerz wyprodukowano przed 1942 r. w zakładach firmy Hanomag w Hanowerze. Został Czytaj dalej...

Junkers Ju 52/3m

Samolot transportowy Junkers Ju 52/3m Rys historyczny Junkers Ju-52/3m to samolot transportowy i pasażerski, opracowany w firmie Junkers w roku Czytaj dalej...

Udostępnij:

Ostatnia aktualizacja: 4 stycznia 2021, 19:07

Zgłoś błąd w artykule

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments