2S7 Pion

2S7 Pion – 203 mm armata samobieżna (nazywana  również Piwonia) konstrukcji radzieckiej, opracowana na  początku lat siedemdziesiątych przez Zakłady im. Barykady  (część artyleryjska) i Leningradzkie Zakłady im. Kirowa  (podwozie).

Została wprowadzona do uzbrojenia ZSRR w 1976 roku. Do 2000 roku znajdowała się w wyposażeniu  jednostek artyleryjskich m.in.: Białorusi (48 szt.), Rosji  (80 szt.), Ukrainy (100 szt.), Uzbekistanu (48 szt.) oraz Polski (8 szt.) – od 1985 roku w 23 Śląskiej Brygadzie Artylerii w Bolesławcu (likwidacja dywizjonu armat w 2006 r.) Działa (12 szt.) eksploatowała  również była Czechosłowacja, ale podjęto decyzję o ich wycofaniu z wojsk.

Historia

Po II wojnie światowej w Armii Radzieckiej długo nie pojawiła się konstrukcja działa samobieżnego. Nie było to związane z brakiem zainteresowania nowym sprzętem ale niechęcią decydentów, nie zawsze chętnych do zmian. Było to również wynikiem fascynacji bronią rakietową. Pierwsze nowe konstrukcje powstały w latach 1947-48. Jedno z nich Su-152G przyjęto nawet do uzbrojenia w 1949 r, ale jego produkcji seryjnej nie podjęto. W ciągu pierwszych piętnastu powojennych lat opracowano i skonstruowano jeszcze kilkanaście prototypów dział samobieżnych, ale poza Su-122-54 – następcą dział Su-100 oraz dział dla wojsk powietrzno-desantowych – żadne nie weszło do seryjnej produkcji.

Po drugiej stronie „żelaznej kurtyny” pojawiają się liczne systemy artylerii samobieżnej. W USA już w latach  50-tych rozpoczęto masową produkcję dział samobieżnych 105 mm M52, 155 mm M41 i M537 oraz 203 mm M55. Od 1962 r. zaczęły je zastępować znacznie nowocześniejsze M108, M109, M107 i M110.

Programy dotyczące artylerii samobieżnej w ZSRR powstały dopiero w latach 60-tych i były wynikiem doświadczenia z wojen lokalnych (Korea, Bliski Wschód, Wietnam), które  wykazały, że konflikty tego typu będą prowadzone głównie przy użyciu uzbrojenia konwencjonalnego. W przypadku bezpośredniego zaangażowania się w konflikt USA i ZSRR rozważano również możliwość prowadzenia wojny z wykorzystaniem miniaturowych ładunków jądrowych. Miniaturyzacja ładunków jądrowych doprowadziła do sytuacji, w której zaistniała możliwość wyprodukowania broni jądrowej o mocy porównywalnej z amunicją konwencjonalną. W latach 50-tych przeprowadzono w USA kilka eksperymentalnych wybuchów jądrowych, których moc zmniejszono nawet do 0,001 kt (1000 kg TNT), natomiast w dniu 30 października 1958 r. przeprowadzono próbną eksplozję ładunku o mocy 0,0002 kt (200 kg TNT). Podobne eksperymenty prowadzono również w ZSRR. Niezależnie od prac nad bronią jądrową w latach 60-tych powstają nowe rodzaje uzbrojenia konwencjonalnego przeznaczone do atakowania obiektów powierzchniowych. Powstają bomby kasetowe, zasobniki szybujące, odłamkowe pociski przeznaczone do zwalczania siły żywej rozmieszczonej na dużej powierzchni. Nowa doktryna  Sojuszu Północnoatlantycki przyjęta w 1967 r. zwana  doktryną „elastycznego reagowania” zakładającą możliwość jednoczesnego prowadzenia kilku wojen lokalnych z ewentualnym wykorzystania broni jądrowej spowodowała, że Związek Radziecki  zmienił również zasady (mimo, że  nigdy oficjalnie nie potwierdził przyjęcia podobnych koncepcji prowadzenia wojny) sztuki wojennej oraz rozpoczął produkcję uzbrojenia umożliwiającego toczenie konwencjonalnych konfliktów lokalnych. Tak pojawiły się nowe typy sprzętu artyleryjskiego. Spośród kilku prototypów, ostatecznie zaakceptowano początkowo do produkcji seryjnej trzy działa samobieżne. Lekką, pływającą haubicę 122 mm 2S1 Gwozdika projektowano od 1965 r. w OKE-9 (późniejszy Urałmasz), zajmującym się jej uzbrojeniem – haubicą 2A31, oraz w Charkowskiej Fabryce Traktorów, gdzie na bazie ciągnika MT-LE powstawało jej podwozie i odbywała się integracja systemu. Haubicę 152 mm 2S3 Akacija opracowały wspólnie OKE-9 – działo 2A33 i UZTM (późniejszy Urałtransmasz) – podwozie. Najcięższy kaliber 240 mm miał samobieżny moździerz 2S4 Tiulpan, projektowany od połowy lat 60. w SKE zakładów Motowilicha w Permie i UZTM. Opracowanie odmian seryjnych wszystkich trzech systemów i rozpoczęcie produkcji zatwierdzono postanowieniem KC KPZR i RM ZSRR z 41ipca 1967 r. Dzięki sporej ilości doświadczeń, zebranych podczas projektowania i prób wcześniejszych dział samobieżnych, a także tego że ich działa wywodziły się ze sprawdzonych systemów holowanych, prace oraz próby poligonowe prototypów postępowały szybko i przyjęto je do uzbrojenia odpowiednio: we wrześniu 1970 r., grudniu 1971 r. oraz 1972 r.

Haubica 2S1, strzelająca pociskami o masie 21,7 kg na odległość 15km miała stanowić w pierwszej kolejności uzbrojenie dywizjonów artylerii pułków pancernych oraz pułków artylerii dywizji piechoty morskiej. Cięższa 2S3 pocisk 43,5 kg, donośność 18 km – znalazła się w pułkach artylerii dywizji pancernych oraz brygadach artylerii armijnej. Samobieżne moździerze trafiły natomiast początkowo tylko do samodzielnych brygad artylerii odwodu naczelnego dowództwa. Pierwszeństwo w otrzymywaniu nowego sprzętu miały jednostki rozlokowane w Europie, a w szczególności w NRD. Tam całkowite przejście z artylerii holowanej na samobieżną w jednostkach pancernych zakończyło się już w drugiej połowie lat 70.

Systematycznie przyjmowano do uzbrojenia kolejne wzory dział samobieżnych: w 1975 r. 152 mm armatę 2S5 Giacint, a w 1976 r. 203 mm armatę 2S7 Pion. Poza 2S7, wszystkie działa samobieżne miały swoje odpowiedniki holowane, o takiej samej balistyce. Były to udane haubice 122 mm D-30, 152 mm D-20, 152 mm armata 2A36 oraz 240 mm moździerz M-240 wz. 1950.

Budowa

Pion jest samobieżnym działem typu odkrytego i składa  się z dwóch podstawowych zespołów: 203,2 mm armaty  2A44 i podwozia gąsienicowego.

Armata jest przeznaczona do niszczenia: środków ogniowych, polowych i stałych umocnień obronnych, stanowisk  dowodzenia, środków łączności, siły żywej i sprzętu technicznego  w rejonach ześrodkowania i na rubieżach rozwinięcia. Jej konstrukcja umożliwia strzelanie ogniem pośrednim i bezpośrednim, w dowolnych warunkach atmosferycznych (przy temperaturze powietrza od -50° do +50° i wilgotności względnej do 98%).

Armata 2A44, zamontowana w tylnej części kadłuba.  składa się z: lufy, zamka, mechanizmu odpalającego, korytka ładowniczego, kołyski, oporopowrotnika, mechanizmu  podniesieniowego i kierunkowego, dwóch odciążaczy  pneumatycznych typu pchającego, łoża górnego, przyrządów celowniczych i mechanizmu zasilania w amunicję.  W dziale zastosowano lufę wzmocnioną płaszczem oraz  dwutaktowy zamek śrubowy (z uszczelniaczem plastycz­nym typu Bange’a), otwierany do góry. Zamek wyposażono  w: uderzeniowy mechanizm odpalający, napęd elektryczny (zasadniczy) i mechaniczny (ręczny awaryjny) oraz odciążacz, ułatwiający otwarcie zamka. W mechaniźmie odpalającym wykonano gniazdo pod zapłonnik ładunku miotającego. Odpalenie armaty odbywa się za pomocą elektrospustu  lub sznura spustowego (awaryjnie).

Kołyska typu cylindrycznego jest osadzona za pomocą  czopów w łożu górnym. Do kołyski przymocowano cylindry  oporopowrotnika, łuk zębaty mechanizmu podniesieniowego, wskaźnik długości odrzutu i wspornik przyrządów ce­lowniczych. Oporopowrotnik zawiera opornik hydrauliczny  z wyrównywaczem objętości płynu i dwa powrotniki hydropneumatyczne. Do łoża górnego zamontowano elementy  mechanizmu podniesieniowego i kierunkowego oraz odciążącze. Naprowadzanie armaty w płaszczyźnie pionowej  i poziomej odbywa się za pomocą napędów hydraulicznych  lub ręcznie (awaryjnie). Przyrządy celownicze składają się  z: celownika mechanicznego D726-45 wraz z kątomierzem  działowym PG-1 M, celownika optycznego OP4M-99A, kolimatora działowego K-1 i zestawu oświetlającego Łucz -S71 M.

Armatę wyposażono w półsamoczynny, hydrauliczny  mechanizm zasilania amunicją, umożliwiający załadowanie  naboju do komory nabojowej pod wszystkimi kątami podniesienia lufy: w pierwszej kolejności jest ładowany pocisk,  później – ładunek miotający, natomiast zapłonnik jest wkładany ręcznie w gniazdo mechanizmu odpalającego, tuż  przed zamknięciem zamka. Po strzale zużyty zapłonnik jest  wyrzucany automatycznie podczas otwierania zamka.

W konstrukcji podwozia Piona wykorzystano elementy  czołgu T-80. Z przodu kadłuba znajduje się przedział kierowania (z trzema miejscami dla: dowódcy, mechanika-kierowcy i celowniczego), dalej – przedział silnikowy (z dwunastocylindrowym silnikiem W-46-1 o zapłonie samoczynnym w układzie V oraz czterocylindrowym silnikiem pomoc­niczym 9R4-6 o zapłonie samoczynnym), przedział obsługi  (z czterema miejscami dla obsługi) oraz przedział tylny, zawierający: akumulatory, zbiorniki paliwa i magazyn amunicyjny. Silnik pomocniczy służy do napędu urządzeń hydrau­licznych i elektrycznych armaty 2A44.

Układ jezdny składa się z: przednich kół napędowych,  siedmiu par kół nośnych, sześciu par rolek podtrzymujących i tylnych kół napinających. W wozie zastosowano  gąsienice ze sworzniami metalowo-gumowymi oraz zawieszenie niezależne, na watkach skrętnych, z teleskopowymi amortyzatorami hydraulicznymi (amortyzowane są  pierwsze, drugie, szóste i siódme pary kół nośnych). Do  tylnej części kadłuba zamontowano lemiesz. Na stanowisku ogniowym lemiesz i kota napinające są opuszczane na  ziemię, w celu zwiększenia stateczności działa podczas  strzelania.

Do działa stosuje się bezłuskową amunicję rozdzielnego  ładowania zawierającą: pocisk odłamkowo-burzący zwykły  lub z dodatkowym napędem rakietowym oraz ładunek miotający pełny lub zmniejszony. Prochowe ładunki miotające  umieszczone w woreczkach są przechowywane w hermetycznym pojemniku. Na stanowisko ogniowe amunicję  przewozi się na specjalnym wózku mieszczącym pocisk  i dwa ładunki miotające lub przenosi się za pomocą noszy  zdjętych z wózka.

Dodatkowym uzbrojeniem armaty 2S7 są: dwie rakiety  przeciwlotnicze Strzała-2, ręczny granatnik przeciwpancerny RPG-7, granaty F-1, cztery karabinki AKMS i pistolet sygnałowy. Pion wyposażono m.in. w: dwa nocne przyrządy obserwacyjne TWNJe-4B, radiostację R-123, środki łączności  wewnętrznej 1W116, układ przeciwpożarowy, urządzenia  filtrowentylacyjne, układ ogrzewania, czołgowy zestaw odkażający oraz lemiesz, umożliwiający samookopanie się.

W 1983 roku w ZSRR armatę zmodernizowano do wersji 2S7M Pion-M (zwanej także Małka), zwiększając szybkostrzelność (do 2,5 strz./min) i zapas amunicji działowej z 4 szt. do 8. Zapas ten był traktowany jako nienaruszalny, typowa jednostka ognia wynosiła 40 szt. amunicji przewożonych na towarzyszących ciężarówkach kołowych.

Działa samobieżne 2S7 Pion w Wojsku Polskim

W 1986 roku pierwsze egzemplarze armat samobieżnych 2S7 Pion trafiły na wyposażenie Wojska Polskiego , gdzie weszły na uzbrojenie dywizjonu artyleryjskiego w 5. Pomorskiej Brygady Artylerii Armat. Po rozformowaniu brygady, dywizjon wraz z jego całym wyposażeniem i sprzętem specjalistycznym, trafiły na wyposażenie do 23. Ślaskiej Brygady Artylerii, gdzie były użytkowane do 2006 rok, do czasu rozformowaniu dywizjonu. Oczywiście plany Wojska Polskiego w drugiej połowie lat 80. XX wieku były znacznie ambitniejsze. Planowano wtedy każdą Brygadę Artylerii szczebla Armijnego, wyposażyć w jeden kompletny dywizjon, na których uzbrojeniu miały się znajdować działa samobieżne 2S7 Pion. Po ich wycofaniu ze służby zostały one rozdysponowane głównie na rzecz placówek muzealnych, jeden egzemplarz pozostał w Bolesławcu.

Autor – Dawid Kalka

Podwozie – produkcja; Zakłady Kirowskie w Leningradzie, armata – produkcja; Zakład „Barrikady” w Wołgogradzie, 1985 rok

Numer inwentarzowy LMW-KI-2865

Drzonowski „Pion” jest jedną z ośmiu armat samobieżnych tego typu, które przez dwie dekady (1986-2006) służyły w brygadach artylerii w Bolesławcu i Głogowie. Do muzeum pojazd trafił we wrześniu 2009 r. ze Składu Materiałowego Polska Nowa Wieś na Opolszczyźnie.

Zastosowana amunicja

Typ naboju: rozdzielnego ładowania, ładunek zmienny, bezłuskowy

Rodzaje stosowanych pocisków: odłamkowo-burzący typu 3WOF34, odłamkowo-burzący z napędem rakietowym typu 3WOF35, kasetowy typu 3WO15, 3WO16, przeciwbetonowy typu 3WG11, chemiczny (szybko wycofany z uzbrojenia), taktyczny pocisk z ładunkiem atomowym

Masa pocisku artyleryjskiego: w zależności od zastosowanego typu 102 kg do 111 kg

Rodzaj i masa ładunku: pełny o masie 43,14 kg, zmniejszony – zmienny od 11,8 kg do 25 kg

Prędkość początkowa wystrzelonego pocisku: w zależności od zastosowanego rodzaju pocisku – 780 m/s do 960 m/s

Jednostka ognia (JO): 40 naboi

Liczba amunicji, która była przewożona na dziale: cztery rozdzielnie ładowane naboje

Zapas amunicji w liczbie do 40 naboi rozdzielnego ładowania jest przewożona na przydzielonym do działa samochodu ciężarowego – amunicyjnego

Autor – Dawid Kalka

Vojenské Historické Múzeum, Piešťany, Słowacja

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

Państwo: Związek Radzieckie

Czas opracowania pierwszego prototypu: początek lat 70. XX wieku

Rok rozpoczęcia produkcji seryjnej: 1975 ro

Użytkowcy broni: Związek Radziecki, Rosja, Angola, Azerbejdżan, Białoruś, Bułgaria, Czechosłowacja, Gruzja, Polska, Ukraina, Uzbekistan

Kaliber głównego uzbrojenia: 203,2 mm

Uzbrojenie główne: 1 x 203,2 mm armata polowa 2A44

Długość zastosowanej lufy: 11 240 mm (L/55,3)

Masa pełnego zestawu: 46 340 kg

Donośność: amunicja podstawowa do 37 500 metrów, pocisk z dodatkowym napędem rakietowym do 47 000 metrów

Wymiary konstrukcji: długość 13 200 mm, szerokość 3 380 mm, wysokość w położeniu marszowym 3 050 mm

Kąt ostrzału w płaszczyźnie: pionowej od 0 stopni do + 60 stopni, w płaszczyźnie poziomej 30 stopni

Szybkostrzelność: do 1,5 strz./min.

Obsługa uzbrojenia: 7 żołnierzy

Pancerz wozu: spawany z pancernych pł7yt walcowanych o grubości 8-16 mm

Trakcja: samobieżna, podwozie gąsienicowego

Zastosowany napęd: 12-cylindrowy silnik wysokoprężny, 4-suwowy W-46-1 o mocy 780 KM

Prędkość marszowa: na drogach utwardzonych do 50 km/h, w terenie do 28 km/h

Zasięg maksymalny: do 675 km

Pokonywane przeszkody terenowe: brody o głębokości do 120 cm, rowy i okopy o szerokości do 250 cm, ściany o wysokości do 70 cm, kąt podjazdu na wzniesienie do 25 stopni

 

Bibliografia

1. Artykuły Tomasza Szulca – Nowa Technika Wojskowa

2. Leszek Szostek, Artyleria polowa Wojska Polskiego 1943-2018, Agencja Wydawnicza CB Andrzej Zasieczny, Warszawa 2018

Detale

image_pdfimage_printDrukuj
BM-27 Uragan

BM-27 Uragan (ros. БМ-27 Ураган kod GRAU 9K57) – radziecki system artylerii rakietowej, produkowany przez zakłady Spław z Tuły. W Czytaj dalej...

T-55

Czołg średni T-55/T-55A Czołg średni T-55A Opracowanie czołgu średnim T-54 było znaczącym sukcesem radzieckich konstruktorów i przemysłu. Był prosty, bardzo Czytaj dalej...

GAZ-3937 Wodnik

ГАЗ-39371 Водник (GAZ-39371 Wodnik) fot. Vitaly Kuzmin GAZ-3937 Wodnik – rosyjski wielozadaniowy pojazd amfibijny, samochód terenowy Czytaj dalej...

2S9 Nona

2S9 Nona (SAO-120) – radziecki moździerz samobieżny zbudowany na podwoziu transportera opancerzonego BTR-D. Przeznaczony dla wojsk powietrznodesantowych. Historia W 1979 Czytaj dalej...

Udostępnij:
Pin Share
Subscribe
Powiadom o
guest
2 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Bozena

Bardzo ciekawy artykuł, ale widzę błąd merytoryczny. Pierwsze Piony były sprowadzone w 1985 roku do 5 Pomorskiej Brygady Artylerii Armat w Głogowie i dopiero potem, po rozwiązaniu Brygady, zostały porozsyłane do innych jednostek. W Głogowie były ponad 10 lat.

Joachim

Pani Bozeno tak w 1985 roku bylem jednym z pierwszych zolnierzy ktorzy mieli dostep w Brygadzie w Glogowie do tego dziala 203 mm spedzilem w Glogowie 24 Miesiace w Brygadzie w DAS