Ręczny granatnik przeciwpancerny RPG-7

Ręczny przeciwpancerny granatnik naramienny typu RPG-7 jest dziś najpopularniejszą bronią tego typu na świecie. Swoją historią sięga do czasów trwania II Wojny Światowej, czasów, kiedy to w III Rzeszy Niemieckiej podstała cała seria rozwijanej broni przeciwpancernej, która rozpoczęła się od niemieckiego granatnika typu Panzerfaust 30 klein, która miała dać niemieckiemu piechurowi skuteczne narzędzie do walki z czołgami przeciwnika.

Historia konstrukcji

W tym okresie, dalszy rozwój niemieckiej linii granatników jednorazowego użytku z rodziny Panzerfaust dawało coraz lepsze narzędzie do walki z nawet z ciężko opancerzonymi czołgami przeciwnika. Pod koniec wojny, jego kolejne wersje zakończyły się na wariantach Panzerfaust 150 m oraz Panzerfaust 250 m stały się po zakończeniu wojny punktem wyjścia dla rozwoju tego typu roni dla wielu innych państw. Tak właśnie było w Związku Radzieckim, w którym rozpoczęto różne projekty nad nową bronią przeciwpancerną. Przy stosunkowo niewielkich zmianach w konstrukcji broni, skopiowano granatnik w wersji Panzerfaust 250 m pod lokalnym oznaczeniem RPG-1, który jednak posiadał swoje problemy i nie spełnił oczekiwań radzieckiego dowództwa, dlatego trwały dalsze prace. Zakończyły się one opracowanie jego rozwojową wersją, oznaczoną jako RPG-2 (opisanym tutaj: https://opisybroni.pl/granatnik-przeciwpancerny-rpg-2/), który wszedł do produkcji seryjnej w Związku Radzieckim w 1949 roku. Jednak rozwój broni pancernej na świecie oraz stosowania do ich osłon coraz to nowocześniejszych rozwiązań i materiałów, broń ta bardzo szybko mogłaby się okazać nieskuteczna. Jednym z niedociągnięć broni był jej stosunkowo mały zasięg skutecznego rażenia, wynoszący nieco ponad 100 metrów przeciwko celom ruchomym, co spowodowało, że trzeba było szukać nowych rozwiązań.

Kolejny wariant został przyjęty do uzbrojenia Armii Radzieckiej w 1961 roku, po oznaczeniem RPG-7 (znany również pod oznaczeniem 6G3, oznaczenie nadane przez Główny Zarząd Rakietowo Artyleryjski Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej) i stanowił swoiste udoskonalenie w stosunku do swego poprzednika, choć wy7krozystywał w praktyce tę samą zasadę działania. Najważniejszym elementem granatnika była jego rurowa wyrzutnia, przystosowana do wielokrotnego używania, wyposażona w dwie rękojeści (przednia z spustem) oraz celownik optyczny – prosty, ale pozwalający na strzelanie na zdecydowanie większe odległości. Z wylotowej części rurowej wyrzutni wsuwa się pocisk o napędzie rakietowym. Pocisk ten jest wystrzeliwany za pomocą ładunku prochowego (stanowiący ładunek miotający), a po opuszczeniu wyrzutni rurowej, wypuszcza lotni stabilizujące pocisk w locie i uruchamia silnik rakietowy na paliwo stałe, zwiększające jego prędkość w locie. Taki typ sposobu wystrzeliwania pocisku powoduje, że z tyłu wyrzutni wypychane są gazy prochowe, które mogą unosić kurz i pył, co może demaskować stanowisko strzelca, ale też sprawia, że nie można tej broni używać w pomieszczeniach o małych powierzchniach, ponieważ może to doprowadzić do poważniejszych obrażeń operatora granatnika. Według oficjalnych informacji, strzelec musi taki posiadać za wyrzutnią rurową przynajmniej 2 metry wolnej przestrzeni.

W teorii maksymalny zasięg wystrzeliwanych pocisków z ręcznego granatnika przeciwpancernego RPG-7 sięga około 920 metrów, po przekroczeniu których wystrzelona głowica bojowa ulegała samolikwidacji. Jednak skuteczność ostrzelania celu nieruchomego typu lekkich schron połowy sięga faktycznie odległości 500-600 metrów maksymalnie, natomiast skuteczne rażenie dla poruszającego się celu sięga na dystansach 200-300 metrów. Na dalszych dystansach skuteczność tego typu ognia zdecydowanie spada. Ważnym tutaj czynnikiem jest siła wiatru, ponieważ zastosowane dla lotu pocisku brzechwy stabilizujące znajdują się na samym tyle pocisku i boczny wiatr może spowodować zmianę trajektorii lotu pocisku. Nawet przy stosunkowo spokojnej pogodzie i dobrej widoczności na odległościach większych jak 200 metrów trudniej jest trafić w słabsze rejony opancerzenia wozu. Sama broń jest niezwykle tania, dostępna w dużych ilościach oraz jest łatwa w użyciu i w szkoleniu. Wszystkie stosowane do niej naboje z pociskami, niezależne od zastosowanej głowicy bojowej, pasują do rurowej wyrzutni o przekroju 40 milimetrów, różnią się one jednak między sobą własnościami fizycznymi. Pierwsza głowica przeciwpancerna, nosi oznaczenie PG-7W. Posiada ona średnicę 85 milimetrów i jest wyposażona w przeciwpancerny ładunek kumulacyjny, która jest zdolna do przebicia walcowanego pancerza stalowego o grubości 260 milimetrów. Kolejny pocisk z głowicą kumulacyjną o średnicy 70 milimetrów, co podczas lotu pocisku czyni go mniej wrażliwym na boczny wiatr, jednocześnie przy zwiększeniu przebijalności pancerza stalowego o grubości do 300 milimetrów. Nowszy wariant pocisku przeciwpancernego z zmodernizowaną głowicą bojową, oznaczona jako PG-7WS, posiadającą średnicę 73 milimetrów i potrafiąca przebić walcowany pancerz stalowy o grubości do 400 milimetrów, natomiast jego odmiana, przeznaczona na eksport, oznaczona jako PG-7WS1 posiada nieco gorsze własności balistyczne głowicy bojowej.

Następna wprowadzona głowica bojowa z wkładką kumulacyjną dla pocisku przeciwpancernego, oznaczona jako PG-7WL. Jej średnica wynosi 93 milimetry mieści większy ładunek zdolny przebić jednolity pancerz stalowy o grubości do 500 milimetrów. Niemniej jednak wszystkie wymienione wyżej typy zawierają konwencjonalne ładunkami kumulacyjne typu HEAT, jednak zdecydowanie mniej skuteczne przeciwko zastosowanym pancerzom wielowarstwowym, czy pancerza zasadniczego, obłożonego dodatkowo kostkami pancerza reaktywnego typu ERA. Dopiero wprowadzenie kolejnej generacji pocisku przeciwpancernego w wariancie PG-7WR zastosowana została głowica bojowa – tandemowa, zdolna na znacznie skuteczniejsze porażenie tego rodzaju pancerzy. Przebicie jednorodnego walcowanego pancerza stalowego, osłoniętego dodatkowo kostkami pancerza reaktywnego ERA starszych generacji wynosi do 600 milimetrów, natomiast przebicie pancerza stalowego, nie osłoniętego tego typu dodatkowym „zabezpieczeniem”, sięga do maksymalnie 750 milimetrów pancerza.

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Dąbrówka, Muzeum Techniki Wojskowej Gryf

Z radzieckiego ręcznego granatnika przeciwpancernego RPG-7 można także wystrzeliwać naboje z pociskami kalibru 40 mm, używanych przeciwko sile żywej oraz pociski kalibru 105 mm z głowicą termobaryczną, noszącą oznaczenie TPG-7W. Pociski termobaryczne, w rosyjskiej nomenklaturze znane jako pociski paliwowo-powietrzne, wykorzystujące zasadę rozprzestrzeniania się materiału zapalająco-wybuchowego w powietrzu, co umożliwia wykorzystanie tlenu zawartego w powietrzy na spalania się paliwa, czyli zastosowanego materiału wybuchowego. Jest to broń szczególnie niebezpieczna dla żołnierzy czy cywilów przebywających w pomieszczeniach zamkniętych. Może także poważnie uszkadzać lżej opancerzone pojazdy kołowe czy gąsienicowe i inne rodzaje sprzętu nieopancerzonego.

Celownikiem podstawowym jest celownik optyczny PGO-7 (1P38) z pryzmatycznym układem odwracającym

Oprócz standardowego celownika optycznego typu PGO-7 używa się dodatkowego urządzenia celowniczego UP-7W, które pozwala na stosowanie amunicji o zwiększonym zasięgu. RPG-7D3 jest odpowiednikiem wersji dla spadochroniarzy. Obie wersje RPG-7W2 i RPG-7D3 zostały przyjęte przez rosyjską armię w 2001 roku.

Opis konstrukcji

Konstrukcja wyrzutni oparta jest o stalową rurę o średnicy 40 milimetrów, długości 953 milimetrów i wadze 6,3 kilograma. Środkowa część jest pokryta drewnianą okładziną termoizolacyjną, a tylna rozszerza się ku końcowi, co redukuje odrzut i osłania strzelca przed możliwym podmuchem. Celownikiem podstawowym jest celownik optyczny typu PGO-7 (1P38) z pryzmatycznym układem odwracającym.

Celownik ten posiada skalę dalmierczą (wyskalowaną do 1000 metrów dla celu o wysokości 2,7 metra – amerykańskiego czołgu średniego typu M48 Patton), poziomą skalę poprawek bocznych, pionową skalę odległości, powiększenie 2,7 razy oraz kąt widzenia wynoszącym 13 stopni, siatka celownicza posiada podświetlenie. Celownik PGO-7 był chętnie stosowany przez żołnierzy radzieckich na karabinku samoczynnym typu AK-74 w trakcie wojny w Afganistanie. Małe powiększenie i duży kąt widzenia oraz uniwersalny montaż skłonił żołnierzy radzieckich do zastosowania tego celownika do walki na niewielkich odległościach (sięgających do 300–400 metrów). Celownik jest montowany na montażu bocznym złączem płetwowym, które może również służyć do osadzenia celownika noktowizyjnego typu NSPU. Jako celownik zapasowy wykorzystywane są mechaniczne przyrządy celownicze, zbudowane z muszki – ramki z suwakiem wyskalowanym na odległościach od 200 metrów do 500 metrów, (skala co 100 metrów) i szczerbinki.

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Drzonów, lubuskie Muzeum Wojskowe

Święto Wojska Polskiego 15 sierpnia 2020 roku – 10. Brygada Kawalerii Pancernej

Pocisk nadkalibrowy (o średnicy większej niż średnica lufy-prowadnicy), ma średnicę od 70 milimetrów do 105 milimetrów i waży od 2,5 kilograma do 4,5 kilograma. W początkowej fazie lotu jest wystrzeliwany przez ładunek prochu strzelniczego wytwarzający gęsty, szaro-niebieski dym. Silnik rakietowy odpala się po około 10 metrach lotu i rozpędza pocisk (z głowicą kumulacyjną) do prędkości 295 metrów na sekundę. Granat może lecieć do maksymalnie 1100 metrów, zazwyczaj wyposażony jest w zapalnik samoniszczący pocisk po upływie ok. 4,5 sekundy od wystrzelenia. Lot jest stabilizowany przez zestaw lotek rozkładanych w locie. W przypadku tej broni sprawdza się zasada: im bliżej tym lepiej. Trudno trafić w cel z odległości większej niż 300 metrów. Podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie, Mudżahedini zazwyczaj używali go z odległości mniejszej niż 80 metrów.

Na wyposażeniu Wojska Polskiego

RPG-7 jest od 1964r wykorzystywany w Wojsku Polskim pod oznaczeniem RGPpanc-7. W Wojsku Polskim wykorzystywano wersje RPG-7W, RPG-7N, RPG-7D oraz RPG-7DN. Granatnik przeciwpancerny RPG-7 nie był w Polsce produkowany, jednak w polskich Zakładach Metalowych DEZAMET S.A. skonstruowano pociski PG-7MT1, KO-7M oraz DG-7.

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Drzonów, lubuskie Muzeum Wojskowe

Wersje granatnika

RPG-7W to pierwsza wersja granatnika RPG-7, broń wprowadzono do uzbrojenia w 1961 roku
RPG-7W1 to wersja wyposażona w dwójnóg oraz celownik optyczny PGO-7W3. Broń może strzelać pociskiem PG-7WR z tandemową głowicą kumulacyjną
RPG-7W2 to wersja wyposażona w celownik optyczny UP-7W. Broń wprowadzono do uzbrojenia w 2001 roku
RPG-7WN to skonstruowana na podstawie RPG-7W wersja z celownikiem noktowizyjnym
RPG-7D to wersja wyposażona w rurę wyrzutni złożoną z dwóch części które mogą zostać odłączone od siebie do transportu
RPG-7D3 to wersja wyposażona w rurę wyrzutni złożoną z dwóch części które mogą zostać odłączone od siebie do transportu. Granatnik posiada celownik optyczny UP-7W. Broń wprowadzono do uzbrojenia w 2001 roku
RPG-7DN to skonstruowana na podstawie RPG-7D wersja z celownikiem noktowizyjnym
„Cobra” to wersja skonstruowana w Pakistanie
Type 69 to chińska wersja charakteryzująca się niewielką masą

Zastosowana amunicja

RPG-7 może strzelać różnymi głowicami przeciwczołgowymi (HEAT, PG-) i przeciw sile żywej (HE, OG-). Pociski mogą przebijać od 30 do 60 cm jednorodnej stali. Pociski kumulacyjne w układzie tandem (PG-7BR i VR) mogą przebijać pancerz reaktywny jednym strzałem.

PG-7V:
- Głowica: HEAT
- Waga: 2,6 kg
- Średnica: 70,5 mm
- Penetracja: ponad 330 mm

PG-7VL:
- Głowica: HEAT
- Waga: 2,6 kg
- Średnica: 93 mm
- Penetracja: ponad 500 mm

PG-7VR:
- Głowica: HEAT tandem
- Waga: 4,5 kg
- Średnica: 105 mm
- Penetracja: 600 mm

OG-7V:
- Głowica: odłamkowa
- Waga: 2 kg
- Średnica: 40 mm
- Zasięg śmiertelny dla ludzi z kamizelką kuloodporną: 7 m

TBG-7V:
- Głowica: paliwowo-powietrzna
- Waga: 4,5 kg
- Średnica: 105 mm
- Zasięg zagrożenia życia: 8 m
- Penetracja: od 150 mm do 480 mm

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

Kraj – Związek Radziecki
Rodzaj broni – ręczny granatnik przeciwpancerny
Obsługa broni – dwóch żołnierzy (celowniczy, amunicyjny)
Historia konstrukcji:
Produkcja broni – od 1961 roku
Kaliber wyrzutni rurowej – 40 milimetrów
Kaliber stosowanej amunicji – od 40 milimetrów do 105 milimetrów (głowice bojowe, w zależności od zastosowanej amunicji)
Wymiary konstrukcji:
Długość wyrzutni rurowej – 953 milimetry
Masa broni – 6,30 kilograma (niezaładowany z zamontowanym celownikiem optycznym)
Prędkość początkowa wystrzelonego pocisku rakietowego: 115-120 metrów na sekundę
Szybkostrzelność praktyczna – 4-6 strzałów na minutę
Zasięg skuteczny – 300–500 metrów
Przebijalność pancerza (w zależności od zastosowanej amunicji) – dane w opisie

Pobierz:

Instrukcja-Ręczny Granatnik Przeciwpancerny RPG-7 obsługa i zasady strzelania

Bibliografia

Martin J. Dougherty, Broń na wojnie w Ukrainie, Wydawnictwo Almapress Wydanie I, Warszawa 2024 roku
Przemysław Miller, RPG-7 ma się nadal dobrze, Przegląd Sił Zbrojnych Nr. 2/2020, Wojskowy Instytut Wydawniczy, Warszawa
Paweł Przeździecki, Rosyjska amunicja kumulacyjna w wojnie na Ukrainie, czasopismo Wojsko i Technika Nr. 3/2024, ZBiAM, Warszawa

13 lutego 2020

Ostatnia aktualizacja 2 miesiące ago