Eksponat – Egzemplarz zaprezentowany na zdjęciach został zakupiony w 2013 roku z demobilu armii szwedzkiej
Pansarvärnspjästerrängbil 9031 (Pvpjtgb 9031) był otwartym, lekkim nieopancerzonym pojazdem terenowym, opartym na pasażerskim pojeździe terenowym 903, wyposażonym w działo 9 cm Pansarvärnspjäs 1110. Został opracowany w połowie lat 60.-tych XX wieku w celu stworzenia mobilnego pojazdu przeciwpancernego.
Lekki pojazd przeciwpancerny Pansarvärnspjästerrängbil 9031 (w skrócie Pvpjtgb 9031) był de facto lekkimi transporterami 90 mm działa bezodrzutowego. Istniałą możliwość prowadzenia ognia tak z wozu, jak i umieszczenia działa na lekkiej, dwukołowej lawecie, którą można było holować za pojazdem.
90 mm działo bezodrzutowe zaczęto opracowywać w szwedzkich zakładach Boforsa (lufa i zamek) i w Fabryce Broni w Eskilstuna (laweta z podstawą) w 1954 roku, a w 1959 roku rozpoczęła się dostawa do jednostek liniowych. Masa lufy z przyrządami celowniczymi (zastosowany został celownik optyczny o powiększeniu 4x oraz karabin automatyczny, który został zamontowany centralnie na górze lufy działa bezodrzutowego, zasilany był z magazynków pudełkowych o pojemności 20 sztuk naboi, warzyła łącznie 125 kilogramów, długość lufy wynosiła 3700 milimetrów, masa kompletnego działa wynosiła 260 kilogramów, długość działa z zamkiem 4100 milimetrów, zasięg skuteczny prowadzonego ognia sięgał do 800 metrów.
Muzeum Obrony Gotlandii.
Początkowo w charakterze, do ich holowania używano klasycznych ciągników rolniczych, ale po wprowadzeniu do czynnej służby lekkiego terenowego samochodu Valpen, szybko zdecydowano się na opracowanie jego przeciwpancernej wersji specjalistycznej. Zestawy te wchodziły w skład brygadowych batalionów wsparcia (ogniowego oraz przeciwpancernego) oraz batalionowych kompanii wsparcia w szwedzkich brygadach piechoty (modelu 1959). W wymienionych pododdziałach było łącznie po 18 zestawów (pojazd + działo bezodrzutowe). Z kolei w brygadach piechoty (model 1966) i brygadach norlandzkich (model 1963) – Norrlandsbrigad, czyli szwedzkich związków taktycznych, które przeznaczone były do prowadzenia działań w północnych rejonach Szwecji., znajdowało się po 42 takie zestawy. Po kolejnej reformie strukturalnej, w szwedzkich brygadach piechoty (model 1977), znajdowało się na wyposażeniu po 36 takich zestawów. Ponadto wchodziły one jeszcze w skład kompanii przeciwpancernych w brygadach pancernych.
Lekki pojazd przeciwpancerny Pansarvärnspjästerrängbil 9031 Valpen (oznaczenie fabryczne L 3314) w wersji specjalistycznej był produkowany seryjnie w latach 1959-1961, zbudowano łącznie 366 egzemplarzy. A w czynnym użyciu liniowym pojazdy te znajdowały się do 1988 roku.
Autor – zdjęcia: Dawid Kalka
Mokra – woj. Śląskie, 80-lecie Bitwy pod Mokrą
Można nadmienić, że sam pojazd był też testowany pod użycie przeciwpancernych wyrzutni pocisków kierowanych Robot 51 (RB 51), czyli francuskich zestawów SS-10, to później zrezygnowano z tego zestawu, a zbudowany został tylko jeden egzemplarz prototypowych. Było to spowodowane faktem, że zestawy te były używane w szwedzkiej armii bardzo krótko, od 1958 roku do początku 1965 roku, a było to spowodowane faktem, że w lesistych terenach Szwecji, nakierowywanie pocisku rakietowego kablem było po prostu bardzo trudne, a duża martwa strefa użycia głowicy bojowej, także utrudniała to zadanie. Bardzo podobnie stało się z przeciwpancernym pociskiem kierowanym Robot 53 Bantam, to także nie doszło do produkcji wozu o roboczym oznaczeniu Pansarvärnsrobotterrängbil 9032 (w skrócie Pvrbtgb 9032), który w kabinie pojazdu miał przewozić kierowcę oraz dowódcę-operatora uzbrojenia w tylnej części kadłuba, zamierzano zainstalować wyrzutnię z przeciwpancernymi czterema pociskami kierowanymi. Wydaje się jednak, że szwedzka armia otrzymała kilka takich zestawów do przeprowadzenia testów poligonowych, ponieważ została wydana nawet instrukcja pod ten zestaw przeciwpancerny. Zestawy te były obsługiwane przez jednego żołnierza i były one zdecydowanie mniejsze, niż zestawy przeciwpancerne z francuskimi pociskami rakietowymi, jednak ostatecznie dalszy rozwój przeciwpancernych pocisków kierowanych, a sam pojazd był przy tym trudniejszy do wykrycia i neutralizacji. Jednak ostatecznie zdecydowano się o transportowaniu zespołów przeciwpancernych pocisków kierowanych na samochodach ciężarowych oraz transporterami opancerzonymi, a za najlepsze uznano jednak stosowanie dział bezodrzutowych na tego typu lekkich pojazdach terenowych, kiedy po oddaniu strzału można się od razu wycofać z pozycji ogniowej, natomiast operator zestawy rakietowego musi naprowadzać w locie pocisk rakietowy do momentu trafienia pocisku, co nie trwa tak szybko, zwłaszcza na dalszych odległościach.
Typ wozu – pojazd terenowy
Kraj pochodzenia – Królestwo Szwecji
Producent wozu – AB Volvo
Ilość wyprodukowanych wozów – 366 egzemplarzy
Masa własna wozu – 2200 kilogramów
Masa bojowa wozu – maksymalnie 3500 kilogramów
Długość wozu – 4400 milimetrów
Szerokość wozu – 2200 milimetrów
Wysokość wozu (z zamontowaną klatką bezpieczeństwa) – 2150 milimetrów
Wysokość wozu (z zdemontowaną klatką bezpieczeństwa) – 1500 milimetrów
Przewożone uzbrojenie – 90 mm działo bezodrzutowe Carl Gustaw Pansarvärnspjäs 1110
Zastosowany zespół napędowy – silnik Volvo B18A, 4 cylindrowy, chłodzony cieczą o mocy 48 kW (64 KM)
Skrzynia biegów – mechaniczna typu Volvo FD 51, 4 biegi jazdy do przodu oraz 1 bieg wsteczny
Prześwit kadłuba – 290 milimetrów
Prędkość maksymalna – 96 km/h
Maksymalny zasięg jazdy – 300 kilometrów
Autor – zdjęcia: Dawid Kalka
Czechy, Lesany – Muzeum Techniki Militarnej
Krzysztof Kubiak, Szwedzka Broń Pancerna 1920-1989 – organizacja i przegląd konstrukcji, Tetragon, Warszawa 2020
https://sv.wikipedia.org/wiki/Pansarv%C3%A4rnspj%C3%A4sterr%C3%A4ngbil_9031