105 mm lekka haubica polowa OTO Melara Modello 1956

Drezno, Muzeum Wojskowo-Historyczne Bundeswehry

OTO Melara Modello 1956 to włoska, holowana haubica polowa kalibru 105 mm, zbudowana i opracowana przez firmę OTO Melara. Strzela standardową amunicją artyleryjską kalibru 105 mm NATO.

Historia konstrukcji

Lekka holowana haubica OTO Melara kalibru 105 mm Modello 1956 powstała w latach 50.-tych XX wieku, aby sprostać zapotrzebowaniu na nowoczesną, lekką haubicę, która mogłaby być używana przez pułki artylerii górskiej brygad Alpini włoskiej armii. Fakt, że pozostała w służbie w tych jednostkach przez pełne pół wieku od momentu ich wprowadzenia do czynnej służby liniowej, świadczy o jakości tego działa. Modello 1956 ma szereg unikalnych cech jak na broń tego kalibru, w tym możliwość ręcznego obchodzenia się z nią przez załogę (dzięki jej niewielkiej wadze) oraz możliwość użycia w roli bezpośredniego ognia. Jako lekka, holowana haubica, została zaprojektowana tak, aby można ją było rozłożyć na łącznie 12 części, z których każda może być łatwo transportowana.

Włoskie oddziały artylerii górskiej z działem Mod 56 w Dolomitach

Możliwość „rozłożenia działa” pozwala na transport sekcji na wiele sposobów, choć pierwotnie projekt zakładał przewóz na mułach za pomocą specjalnych siodeł jucznych. Najczęściej jest holowany przez lekki pojazd, taki jak Jeep lub Land Rover. Po usunięciu osłony można go przewozić w gąsienicowym transporterze opancerzonym typu M113. Szczególną atrakcją dla armii zachodnich w latach 60.-tych XX wieku była niewielka masa, umożliwiająca podnoszenie go w całości przez śmigłowiec wielozadaniowy, co sprawiło, że działo zyskało popularność wśród jednostek lekkiej artylerii w wielu krajach, a także w bardziej wyspecjalizowanych jednostkach górskich i powietrznodesantowych. Ogólnie rzecz biorąc, lekka haubica polowa kalibru 105 mm Modello 1956 służył w ponad 30 krajach na całym świecie, a poniżej znajduje się częściowa lista głównych operatorów.

Używane działo na terytorium Adenu

Aby dodatkowo udoskonalić konstrukcje działa i tym samym zmniejszyć jego masę, Modello 1956 został zaprojektowany jako broń artyleryjska, znana z łatwości montażu i demontażu na dwanaście części w ciągu kilku minut. Niewielka masa działa miała jednak tę wadę, że brakowało mu wytrzymałości niezbędnej do prowadzenia długotrwałego ognia artyleryjskiego. Australijscy i Nowozelandzcy artylerzyści w Wietnamie Południowym uznali tę broń za nieodpowiednią do ciągłych operacji. Po około dwóch latach armaty zostały zastąpione bardziej wytrzymałymi amerykańskimi lekkimi, holowanymi haubicami polowymi kalibru 105 mm typu M101A1. Niska trwałość doprowadziła również do ich przewożenia na ciężarówkach na dłuższe dystanse poza strefą działań wojennych. Modello 1956 oferował załodze ograniczoną ochronę balistyczną.

Hiszpańscy marines obsługują haubicę kalibru 105 mm podczas ćwiczeń Crisex ’81

Chiński producent NORINCO oferuje konstrukcję bardzo podobnej wersji lekkiej, holowanej haubicy pakietowej, oznaczonej jako Model 56 i amunicję artyleryjską kalibru 105 mm.

W służbie Wspólnoty Narodów działo znane było po prostu jako „lekka haubica polowa L5” z uzbrojeniem, oznaczonym jako L10. Jednakże niewielki zasięg i przeciętna skuteczność amunicji skłoniły Wielką Brytanię do rozpoczęcia prac nad jego następcą, lekką haubicę polową kalibru 105 mm, oznaczoną jako L118, które dawało brytyjskim artylerzystom znaczną przewagę zasięgu w starciu z argentyńskimi artyleryzstami podczas wojny o Falklandy.

Działo stało się standardowym wyposażeniem artylerii Allied Command Europe Mobile Force (AMF ACE Mobile Force (Land)) i do 1975 roku stanowiło wyposażenie baterii dostarczonych przez Kanadę, Belgię, Niemcy, Włochy i Wielką Brytanię.

Bundeswehra

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Drezno, Muzeum Wojskowo-Historyczne Bundeswehry

Podczas gdy większość lekkich, holowanych haubic polowych OTO-Melara kalibru 105 mm Modello 1956 była wyposażona we włoską lufę armaty L14 (czasami określaną w źródłach jako „Model 1958”), górskie haubice kalibru 105 mm oddziałów górskich armii niemieckiej zostały wyposażone w nową lufę armaty produkcji niemieckiej oraz zmodyfikowany hamulec wylotowy.

Oznaczenie brzmiało Haubica Górska 105 (Gebirge Haubitze 105). W haubicę górską wyposażono dwa bataliony artylerii górskiej: 225., utworzony w 1962 roku w Sonthofen (później w Füssen), oraz 235., utworzony w 1959 roku w Bad Reichenhall z byłego II./8 Pułku Artylerii Górskiej. Wersja transportowa powietrzna, nie posiadająca dodatkowej tarczy pancernej była na wyposażeniu 9. Baterii Artylerii Powietrznodesantowej AMF.

W służbie jednostki górskiej Bundeswehry

Początkowo jako ciągnik wykorzystywano kołową lekką ciężarówkę Unimog U 1.5t gl (o masie całkowitej 1500 kilogramów), później Unimoga U 2t gl (o masie całkowitej 2000 kilogramów)

W dniu 31 lipca 1967 roku 2. bateria 235. Batalionu Artylerii Górskiej rozmieściła 105 milimetrową haubicę górską na górze Watzmann w Hocheck, na wysokości 2624 metrów n.p.m., w ramach ćwiczeń bojowych. Pierwsze 1000 metrów przewyższenia przetransportowały dwa zespoły jucznych zwierząt w ciągu pół dnia. Na pozostałych 700 metrów dwanaście ładunków, każdy o wadze 120 kg, zostało załadowanych na sanie i ciągniętych przez żołnierzy na linach na stanowisko ogniowe w ciągu dwóch dni.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

Kraj pochodzenia – Włochy
Typ uzbrojenia – lekka haubica polowa
Prototypy uzbrojenia – lata 1955-1956
W służbie liniowej – od 1957 roku
Projektant uzbrojenia – OTO Melara
Łącznie zbudowano – ponad 2500 egzemplarzy
Masa działa – 1290 kg
Wymiary konstrukcji:
Długość działa – 3650 mm
Długość lufy działa – 1470 mm (L/14)
Szerokość działa – 1500 mm
Wysokość działa – 1900 mm
Działon – 7 żołnierzy
Kaliber lufy – 105 mm
Amunicja – artyleryjska 105 mm x 372 mm R
Masa pocisku – 14,9 kg
Zamek – klinowy, pionowy
Ruchy działa w płaszczyźnie pionowej – od -7 stopni do +65 stopni
Ruchy działa w płaszczyźnie poziomej – 56 stopnie (po 28 stopni na prawą i lewą stronę od osi wzdłużnej działa)
Maksymalna szybkostrzelność działa – 8 strz./min. Krótkotrwale
Stała szybkostrzelność działa – 4 strz./min. W czasie maksymalnym 30 minut
Prędkość wylotowa pocisku – 416 m/s
Maksymalny zasięg prowadzonego ognia – do 10 000 m

Operatorzy uzbrojenia

Użytkownicy działa – niebiescy obecni, czerwoni dawni

Obecni

Argentyna – 64 egzemplarzy (wojska lądowe) i 13 egzemplarzy (piechota morska)
Bangladesz – 170 egzemplarzy
Botswana – 6 egzemplarzy
Brazylia – 60 egzemplarzy
Chile – 104 egzemplarze
Ekwador – 24 egzemplarze
Kenia – 7 egzemplarzy
Malezja – 100 egzemplarzy
Peru – 24 egzemplarze
Filipiny – 100 egzemplarzy wojska lądowe i 20 egzemplarzy piechota morska
San Marino – 2 egzemplarze
Hiszpania – 148 egzemplarzy wojska lądowe i 24 egzemplarze piechota morska
Ukraina – 6 egzemplarzy przekazanych Ukrainie przez Hiszpanię. Co najmniej jeden został utracony w walce.
Wenezuela – 40 egzemplarzy
Zambia – 18 egzemplarzy

Dawni

Australia
Austria
Belgia
Republika Biafry – zdobyta w Nigerii
Burkina Faso
Kanada
Chińska Republika Ludowa
Cypr
Dżibuti
Etiopia
Francja
Niemcy
Ghana
Grecja
Indie
Indonezja
Irak
Iran
Włochy
Kuwejt
Maroko
Nepal
Nowa Zelandia
Nigeria
Pakistan
Portugalia
Arabia Saudyjska
Somali
Sudan
Tajlandia
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Wielka Brytania
Jemen
Jugosławia
Bośnia i Hercegowina
Chorwacja
Macedonia Północna
Serbia i Czarnogóra
Zimbabwe

Służba bojowa

3. i 4. Grupa Artylerii Armii Argentyńskiej podczas wojny o Falklandy w 1982 roku
Armia brytyjska w czasie stanu wyjątkowego w Adenie w Jemenie Południowym (1. Pułk Lekkiej Artylerii Konnej Królewskiej i 19. Pułk Lekkiej Artylerii RA) i na Borneo (4., 6., 29. Pułk Lekkiej Artylerii Konnej Królewskiej, 40. Pułk Lekkiej Artylerii Konnej Królewskiej)
Armia australijska podczas stanu wyjątkowego w Malezji na Borneo i w Malajach (102. bateria polowa) oraz podczas wojny w Wietnamie w latach 1965–1967 (oraz bardzo ograniczone użycie w późniejszym okresie) przez 101., 103., 105., 106. i 108. baterię polową
Armia malezyjska na Borneo i Półwyspie Malajskim podczas drugiego stanu wyjątkowego w Malezji (1968–1989), a także podczas impasu pod Lahad Datu w 2013 roku
Armia nigeryjska podczas wojny domowej w Nigerii. Niektórzy żołnierze zostali schwytani przez Biafrańczyków
Armia Nowej Zelandii używała rotacji składających się z 4 dział podczas wojny w Wietnamie (161. bateria 16. Pułku Polowego )
Armia ukraińska podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej (2022–obecnie) w Bachmucie na Ukrainie w marcu 2023 roku. 6 egzemplarzy przekazanych przez Hiszpanię, przynajmniej jedna sztuka utracona w walce