Pojazd minowania narzutowego Baobab-K

Wrocław, Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych im. gen. Jakuba Jasińskiego, REKON 2026

Wojna w Ukrainie pokazuje wprost, że zapory minowe nadal mają istotne znaczenie w prowadzeniu działań obronnych. Ich szybkie postawienie umożliwiają pojazdy miniowania narzutowego (PMN). Na wyposażeniu Wojska Polskiego do tej pory było tylko kilka takich wozów na podwoziu gąsienicowym, znanych pod kryptonimem Kroton (łącznie zbudowano ich 6 sztuk, więcej informacji pod linkiem: https://opisybroni.pl/ism-kroton/). Sytuacja ta jednak powinna ulec poprawie w wyniku podpisania w dniu 14 czerwca 2023 roku umowy na dostawy w latach 2026-2028 kołowych PMN Baobab-K w liczbie 24 egzemplarzy, z przeznaczeniem dla Wojska Polskiego. Kontrakt zawarty został pomiędzy Agencją Uzbrojenia a konsorcjum w składzie: Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. (lider) oraz Huta Stalowa Wola S.A., a jego wartość wyniosła ok. 510 milionów PLN brutto. Zamówienie obejmuje również pozyskanie pakietu logistycznego i szkoleniowego.

Wrocław, Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych im. gen. Jakuba Jasińskiego, REKON 2019

Tego samego dnia podpisano również drugą umowę na dostawy kaset minowych ISM (Inżynieryjnego Systemu Minowania) i min przeciwpancernych. Zamówienie to udzielone zostało Bydgoskim Zakładom Elektromechanicznym Belma S.A., które są producentem m.in. miotaczy min zamontowanych na PMN oraz kaset minowych i min. Kontrakt ten obejmuje zakup: ponad 10 000 kaset minowych ISM z przeciwpancernymi minami narzutowymi MN-123 przeznaczonych dla systemu Baobab-K (czyli około 50 000 min), kilkaset kaset minowych z ćwiczebnymi minami narzutowymi typu MN-123/C (również dla systemu Baobab-K), a także ponad 6000 kompletów min przeciwpancernych do ustawiania ręcznego typu MR-123. Całość tej umowy zrealizowana zostanie do 2026 roku, a jej wartość wynosi 566 milionów PLN brutto. Pozyskanie PMN oraz min przeciwpancernych będzie łącznie kosztowało budżet państwa około 1,076 miliardów PLN brutto.

Historia konstrukcji

Historia pojazdów minowania narzutowego (PMN) sięga końca ubiegłego wieku, kiedy rozpoczęto prace badawczo-rozwojowe związane z opracowaniem tego rodzaju konstrukcji. W pierwszej kolejności powstała jednak 16-tonowa platforma gąsienicowa, która otrzymała nazwę Transporter Minowania Narzutowego (TMN) Kroton. Został on zbudowany na zmodyfikowanym, pływającym podwoziu gąsienicowym ciągnika-transportera MT-LB, na którym zamontowano cztery miotacze min, z których każdy posiadał 20 luf. W pojedynczej lufie możliwe było umieszczenie jednej kasety z pięcioma minami przeciwpancernymi typu MN-123, co pozwalało na postawienie przez jeden PMN pola z łącznie liczby 400 sztuk min. Tego samego typu miotacze, kasety i miny stosowane były w kolejnych wersjach PMN, w tym zamówione zostały dla PMN Baobab-K. Demonstrator pojazdu Kroton zaprezentowano w 2001 roku podczas targów MSPO w Kielcach. W 2002 roku wojsko zamówiło dwa pojazdy w wersji próbnej, których badania zakończono z sukcesem w 2003 roku. Wojsko ostatecznie zamówiło tylko kilka tego typu pojazdów (zbudowano łącznie 6 egzemplarzy wozów Kroton), które dostarczano w latach 2004-2007. Obecnie w użyciu pozostaje prawdopodobnie jedynie 4 egzemplarze Krotonów, ulokowane jednym plutonie w 10. Brygadzie Kawalerii Pancernej, jeden przeznaczony do szkolenia i jeden znajdujący się w Warszawie.

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Wrocław, Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych im. gen. Jakuba Jasińskiego, REKON 2026

Równolegle, pierwsze kołowe wozy typu PMN próbowano opracować na bazie podwozia ciężarówki terenowej Star 1466. Demonstrator pojazdu w tej wersji powstał z inicjatywy HSW S.A. w 2005 roku, jednak nie doczekał się wdrożenia do produkcji. Również w tym przypadku na podwoziu zamontowano cztery 20-lufowe miotacze min. Kolejna przejściowa wersja demonstratora opracowana została na podwoziu samochodu ciężarowego Jelcz P662D.35 z napędem w układzie 6×6, także wyposażonym w cztery 20-lufowe miotacze min. Otrzymała ona już nazwę Baobab, jej masa wynosiła 21 000 kilogramów, a pierwsza publiczna prezentacja miała miejsce podczas MSPO w Kielcach w 2007 roku. Ostatecznie, docelowy system Baobab-K został opracowany na podstawie prac badawczo-rozwojowych realizowanych w dwóch etapach. W pierwszym etapie 30 czerwca 2014 roku zlecono Określenie Założeń do Projektowania (OZP), które były gotowe w 2015 roku. Wykonawcą tego etapu o wartości niemal 500 tysięcy PLN było konsorcjum firm: HSW S.A. (lider), Jelcz Sp. z o.o., BZE Belma S.A., WB Electronics S.A., AREX Sp. z o.o. oraz Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej.

Następnie w latach 2015-2018 kilkukrotnie w drodze konkurencyjnej podejmowano nieudane próby zlecenia drugiego etapu pracy rozwojowej tj. Projektowanie i Rozwój (PiR). Sztuka ta udała się dopiero w dniu 28 grudnia 2018 roku, kiedy to podpisano umowę o wartości 19,9 mln PLN brutto z konsorcjum firm: HSW S.A., Jelcz Sp. z o. o., BZE Belma S.A. oraz WITInż. Była to jedyna oferta złożona w postępowaniu prowadzonym od maja 2018 roku. Na wykonanie prototypu systemu wykonawca otrzymał trzy lata. W marcu 2021 roku zakończono badania zakładowe egzemplarza prototypowego, opracowanego na podwoziu Jelcz P882.53 z napędem 8×8, na którym zamontowano sześć 20-lufowych miotaczy min. W kolejnych miesiącach prowadzone były badania kwalifikacyjne (państwowe) prototypu, zakończone wynikiem pozytywnym w listopadzie 2022 roku. Następnie 24 marca 2023 roku Agencja Uzbrojenia poinformowała o rozpoczęciu postępowania na dostawy PMN Baobab-K, które prowadzono w formie negocjacji z HSW S.A. To w ich rezultacie, dopiero w dniu 14 czerwca 2023 roku podpisano umowę.

„Dzięki dzisiejszej nowej umowie, PMN BAOBAB-K dołącza dziś do oferty zaawansowanych systemów pola walki, które Huta Stalowa Wola S.A. będzie produkować dla wojsk inżynieryjnych. PMN jest efektem pracy polskich inżynierów, który wchodzi w etap produkcji seryjnej. Dla nas to nie tylko wyróżnienie, ale też potwierdzenie naszych umiejętności w zakresie rozwijania zaawansowanych technologii zgodnych z najnowocześniejszymi trendami technicznymi, taktycznymi oraz oczekiwaniami żołnierzy” – powiedział prezes zarządu Huty Stalowa Wola S.A. Jan Szwedo.

PMN Baobab-K pozwoli na zdecydowanie zwiększenie zdolności Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie prowadzenia i realizacji odpowiednich zadań wsparcia inżynieryjnego przez pododdziały saperskie poprzez automatyczne oraz samobieżne ustawianie narzutowych pól minowych na wyznaczonym obszarze. Sam pojazd umożliwia ustawianie zapór minowych o różnych wielkościach, gęstościach minowania i czasu samolikwidacji ustawionych min narzutowych. Proces układania pola minowego był w pełni zautomatyzowany, tak sam obrót jak i wysuwanie platform z wyrzutniami min (tzw. miotaczami min narzutowych), które w pełni odbywa się automatycznie z zamkniętej kabiny, ulokowanej z przodu kabiny, na stanowisku dowódcy-operatora, ulokowanego na prawo od stanowiska kierowcy pojazdu. Tego typu system pozwala na bardzo szybkie ustawienie pojazdu z trybu transportowego do trybu bojowego i odwrotnie po zakończeniu pracy. W trybie pełni automatycznym, komputer pokładowy przelicza prędkość samego pojazdu, ustawienia wyrzutni i sam dostosowuje częstotliwość odpalania min narzutowych podczas trwania jazdy, aby jak najlepiej dostosować obszar powstającego pola minowego oraz gęstość ustawianym min narzutowych. Dodatkowo nowe parametry ustawianych pól minowych, ich gęstość oraz lokalizacja (współrzędne ich narożników) jest ustawiana na mapach cyfrowych i wyświetlane na ekranie komputera pokładowego. Wszystkie te dane można następnie przesłać drogą radiową na wyższy poziom dowodzenia.

System Baobab-K umożliwia postawienie pola minowego o długości 1800 metrów, liczącego łącznie 600 sztuk min narzutowych (są to miny przeciwpancerne typu MN-123), które układane są w odległości od 30 metrów do maksymalnie 90 metrów od osi kierunku pojazdu. Prędkości układania min wynoszą od 5 km/h do maksymalnie 20 km/h, a maksymalny czas układania min sięga do 22 minut, a czas załadunku wszystkich min narzutowych jest krótszy niż 30 minut. Załogę pojazdu stanowi dwóch żołnierzy – kierowca oraz dowódca-operator.

System minowania narzutowego został zainstalowany na kołowym podwoziu terenowego samochodu ciężarowego (o dużej mobilności w terenie oraz ładowności) typu Jelcz P882.53 z napędem 8×8. Jego głównym elementem zamontowanym na 20-stopowej ramie jest łącznie sześć wyrzutni miotaczy min TMN lub MZE-E. Każdy miotacz zawiera sprężony elektro-mechanicznie zespół 20 luf do umieszczenia w nich kaset minowych ISM. Każda z kasety ISM zawiera pakiet pięciu min przeciwpancernych typu MN-123, wraz z ładunkami miotającymi oraz instalacją elektryczną umożliwiającą, umożliwiającą programowanie czasu samolikwidacji poszczególnych min narzutowych i ich indywidualne miotanie. Masa takiej kasety wynosi około 23 kilogramy. Miotacz połączony jest ze sterownicą, która pozwala na kontrolowanie gęstości rozkładu min na polu minowym. Znajdujący się w ruchu PMN z miotaczami umożliwia układanie pola minowego równolegle do trasy przejazdu pojazdu z zachowaniem własnego bezpieczeństwa. Konstrukcja miotaczy umożliwia układanie min na boki po obu stronach pojazdu oraz do tyłu.

Dodatkowe wyposażenie systemu: komputer pokładowy, terminal wizualizacji z mapą cyfrową, odbiornik nawigacji satelitarnej typu GPS, panel sterowania wyrzutni granatów dymnych, radiostacja pokładowe typu UKF RRS 9311AP oraz system wewnętrznej łączności typu Fonet. Ochronę pasywną pojazdu zapewnia tutaj system samoobrony typu Obra z ośmioma wyrzutniami granatów dymnych, umieszczonych na stropie kabiny. Szybkie uzupełnianie kaset minami, zapewnia tutaj urządzenie dźwigowe typu HIAB, które jest zainstalowane tuż za kabiną pojazdu. Masa bojowa całego zestawu wynosi 31 700 kilogramów. Długość pojazdu wynosi 11 990 mm, zaś jego szerokość 2600 mm.

Nośnik kołowy systemu to podwozie terenowego samochodu ciężarowego typu Jelcz P882.53, które po zdemontowaniu ramy z miotaczami min, może tutaj posłużyć jako zwykły pojazd transportowy. Sam pojazd może osiągnąć prędkość maksymalną rzędu 85 km/h oraz zasięg maksymalnej jazdy po drogach utwardzonych do 1650 kilometrów lub w trudniejszym terenie do 580 kilometrów.

Autor – zdjęcia: Dawid Kalka

Wrocław, Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych im. gen. Jakuba Jasińskiego, REKON 2026

Używania do miotania skonstruowana w Polsce przeciwpancerna mina narzutowa typu MN-123, która jest wyposażona w ładunek kumulacyjny dwustronnego działania oraz zastosowany zapalnik niekontaktowy, potrafiąca przebić jednorodny pancerz stalowy o grubości do około 60 milimetrów RHA. Mina aktywuje się pod obrysem przejeżdżającego nad nią pojazdu. Sama mina występuje w trzech odmianach: w wersji bojowej MN-123, w wersji ćwiczebnej MN-123/C oraz jako stała makieta MN-123/O.

Pozyskanie dla Wojska Polskiego PMN Baobab-K to efekt prowadzonych prac badawczo-rozwojowych prowadzonych przez okres blisko dekady. Poza głównym wykonawcą HSW S.A., w realizację zamówienia zaangażowanych będzie tutaj kilka spółek polskiego przemysłu obronnego. Firma Jelcz Sp. Z.o.o., odpowiedzialna będzie za dostawę kołowych podwozi, BZE Belma S.A, któa dostarcza: miotacze min, kasety minowe i same miny narzutowe, PCO S.A. będzie tutaj dostawcą systemu samoobrony pojazdu Obra, AREX Sp. Zo.o. jest producentem komputerowego systemu sterowania minowaniem i nastawianiem min, WB Electronics S.A. dostarczy terminal systemu nawigacyjnego i system łączności wewnętrznej, a Radmor S.A. radiostację pokładową.

Opis konstrukcji

System składa się z sześciu modułów-miotaczy min osadzonych na podwoziu wojskowego samochodu ciężarowego Jelcz P882.53 8 x 8. Załoga składa się z dwóch żołnierzy, którzy zajmują miejsca w opancerzonej kabinie (odporność balistyczna zastosowanego opancerzenia: poziom I według STANAG 4569). Dodatkowe wyposażenie stanowi radiostacja UKF oraz system łączności wewnętrznej. Ochronę pasywną pojazdu zapewnia system samoobrony Obra-3 z 8 wyrzutniami granatów dymnych na stropie kabiny.

System może przewozić łącznie do 600 min przeciwpancernych typu MN-123 (w wersjach o działaniu natychmiastowym i zwłocznym z opcją programowalnej samolikwidacji). Każdy z miotaczy wyposażony jest w 20 luf mieszczących po 5 min, a ich załadowanie odbywa się z wykorzystaniem integralnego urządzenia dźwigowego w czasie poniżej 30 minut.

Proces minowania jest w pełni zautomatyzowany, z opcją ręcznego sterowania przez operatora systemu: obsługa wybiera tylko rozmiar i gęstość pola minowego – pojazd automatycznie dostosowuje swoją prędkość, a układ odpowiedzialny za sterowanie oblicza nastawy wyrzutni, częstotliwość miotania min czy kierunek w którym są wyrzucane. Jednocześnie pojazd automatycznie rejestruje i zapisuje położenie pola minowego.

System minowania

Wyposażenie pojazdu

  • komputer pokładowy

  • terminal wizualizacyjny z mapą cyfrową

  • system łączności wewnętrznej FONET

  • radiostacja UKF RRC 9311AP

  • GPS i licznik kilometrów

  • aktywna ochrona – 8 głowic detekcyjnych z 8 wyrzutniami granatów dymnych

  • panel sterowania wyrzutni granatów dymnych

  • urządzenie dźwigowe

  • tester kaset minowych (dostarczany osobno, jako wyposażenie dodatkowe)

  • trenażer (opcja)

Podstawowe parametry techniczne

  • Załoga pojazdu – 2 żołnierzy (kierowca oraz dowódca-operator)

  • Całkowita liczba min – 600 sztuk

  • Czas przeładowania – do 30 minut

  • Szerokość stawianego pola minowego – od 60 metrów do 180 metrów

  • Prędkość układania min przez poruszający się pojazd – od 5 km/h do 20 km/h (jest ona dostosowana wtedy automatycznie do samej gęstości stawianego pola minowego)

  • Długość pola minowego – w ciągu 22 minut pracy można postawić pole minowe o długości 1800 metrów i szerokości 180 metrów.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

  • Państwo – III Rzeczpospolita Polska

  • Producent systemu – Huta Stalowa Wola S.A.

  • Typ pojazdu – pojazd minowania narzutowego

  • Trakcja pojazdu – kołowa

  • Załoga pojazdu – dwóch żołnierzy

  • Historia konstrukcji;

  • Prototypy – lata 2018-2024

  • Produkcja – od 2026 roku

  • Zastosowany napęd – silnik wysokoprężny typu Iveco Cursor 13 o mocy 397 kW (540 KM)

  • Prędkość maksymalna pojazdu – 85 km/h

  • Transmisja – mechaniczna

  • Zasięg maksymalny jazdy:

  • Na utwardzonej drodze – do 1650 km

  • W trudnym terenie – do 580 km

  • Zastosowane opancerzenie – kabina pojazdu, stalowe na poziomie I według STANAG 4569

  • Wymiary konstrukcji:

  • Długość pojazdu – 11 990 mm

  • Szerokość pojazdu – 2600 mm (w położeniu marszowym)

  • Wysokość pojazdu – 3500 mm

  • Masa bojowa zestawu – 31 700 kg

  • Wyposażenie specjalistyczne:

  • 6 bloków z 20 kasetami po 5 min MN-123 (600 min przeciwpancernych kumulacyjnych)

  • 8 wyrzutni granatów dymnych

  • System Obra-3

Bibliografia

  1. Tomasz Dmitruk, Kontrakt na pojazdy minowania narzutowego Baobab-K, czasopismo Nowa Technika Wojskowa Nr. 7/2023, Magnum-X, Warszawa

  2. https://defence24.pl/przemysl/baobab-ewolucja

  3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojazd_Minowania_Narzutowego_Baobab-K

  4. https://www.hsw.pl/produkty/pojazd-minowania-narzutowego-baobab-k/

  5. https://tech.wp.pl/baobab-k-pojazd-minowania-narzutowego-polski-sposob-na-pola-minowe,6793810279934848a