
AK-100 to morska armata automatyczna kalibru 100 mm skonstruowana początkowo w Związku Radzieckim, a później wykorzystywana również przez rosyjską marynarkę wojenną. Broń opracowano w latach siedemdziesiątych XX wieku w leningradzkim biurze konstrukcyjnym Arsenał jako następcę starszych systemów artyleryjskich używanych na okrętach ZSRR. Pod koniec tej dekady system został oficjalnie przyjęty do służby i nadal znajduje się na wyposażeniu części rosyjskich jednostek wojennych. AK-100 zaliczano do najnowocześniejszych radzieckich dział morskich swojego czasu. Dzięki wysokiej szybkostrzelności, pełnej automatyzacji oraz możliwości wykonywania różnych zadań bojowych armata przez długi okres była ważnym elementem uzbrojenia floty radzieckiej i rosyjskiej. Mimo rozwoju współczesnych pocisków kierowanych artyleria okrętowa nadal ma duże znaczenie podczas osłony okrętów i prowadzenia wsparcia ogniowego.
Historia
W czasach zimnej wojny radziecka flota potrzebowała nowoczesnego działa okrętowego zdolnego do realizowania kilku typów zadań bojowych jednocześnie. Nowa armata miała umożliwiać zwalczanie celów nawodnych, prowadzenie ostrzału wybrzeża oraz ochronę przed zagrożeniami powietrznymi na krótkim dystansie. Dotychczas używane systemy artyleryjskie przestały odpowiadać wymaganiom nowoczesnego pola walki, dlatego zdecydowano się na stworzenie nowej konstrukcji. AK-100 opracowano jako następcę podwójnej armaty AK-726 kalibru 76,2 mm stosowanej wcześniej na radzieckich okrętach. Głównym założeniem projektu było połączenie dużej siły rażenia z wysoką szybkostrzelnością oraz nowoczesnym układem kierowania ogniem współpracującym między innymi z radarami MR-114 i MR-115.
Budowa
AK-100 jest jednolufowym działem morskim zamontowanym w szczelnej stalowej wieży chroniącej mechanizmy przed odłamkami i trudnymi warunkami atmosferycznymi. Armata otrzymała automatyczny układ ładowania, który pozwala na prowadzenie ciągłego i intensywnego ostrzału przez dłuższy czas. W skład całego systemu wchodzą nie tylko sama wieża, ale także magazyn amunicji, mechanizmy podające pociski oraz zintegrowany z elektroniką okrętu system kierowania ogniem. Lufa o długości siedemdziesięciu kalibrów umożliwia osiąganie dużej prędkości początkowej wystrzeliwanego pocisku. Konstrukcję przygotowano tak, aby zachowywała wysoką niezawodność nawet podczas działania na wzburzonym morzu i w niesprzyjających warunkach pogodowych.
Kaliber działa wynosi 100 mm, natomiast masa całej wieży to około 35 ton. Armata może osiągać szybkostrzelność na poziomie 60 strzałów na minutę, co wyróżniało ją na tle innych konstrukcji tej klasy. Maksymalny zasięg prowadzenia ognia do celów nawodnych wynosi około 20 kilometrów, a do celów powietrznych około 15 kilometrów. W uzbrojeniu wykorzystywana jest przede wszystkim amunicja odłamkowo-burząca oraz przeciwlotnicza.
AK-100 instalowano na licznych radzieckich i rosyjskich okrętach wojennych, takich jak fregaty, niszczyciele czy duże jednostki patrolowe. System przeznaczono do niszczenia celów nawodnych, wsparcia ogniowego podczas ostrzału lądu oraz ochrony okrętu przed atakami z powietrza.
Armata działa w pełni automatycznie. Lufa może zostać podniesiona do kąta 85 stopni, a prędkość podnoszenia wynosi 30 stopni na sekundę. Następcą i rozwinięciem AK-100 została armata morska AK-190, która weszła do służby w 1997 roku. Nowsze systemy charakteryzowały się mniejszą masą, bardziej zwartą konstrukcją oraz lepszym dostosowaniem do współczesnych warunków walki. Pomimo pojawienia się nowocześniejszych rozwiązań AK-100 nadal znajduje się na wyposażeniu części rosyjskich okrętów i wciąż uznawana jest za skuteczny środek wsparcia ogniowego.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Typ broni | morska armata automatyczna |
| Kraj pochodzenia | Związek Radziecki / Rosja |
| Producent | biuro konstrukcyjne Arsenał |
| Kaliber | 100 mm |
| Oznaczenie fabryczne | A-214 |
| Długość lufy | 70 kalibrów |
| Masa wieży | około 35,5 t |
| Rodzaj wieży | jednolufowa, zamknięta |
| System ładowania | automatyczny |
| Szybkostrzelność | do 60 strzałów/min |
| Prędkość początkowa pocisku | około 880–900 m/s |
| Zasięg przeciw celom nawodnym | około 20–21 km |
| Zasięg przeciwlotniczy | około 15 km |
| Maksymalny pułap ognia | około 10 km |
| Kąt podniesienia lufy | od −10° do +85° |
| Prędkość podniesienia | około 30°/s |
| Prędkość obrotu wieży | około 35°/s |
| Typy amunicji | odłamkowo-burząca, przeciwlotnicza |
| Masa pocisku | około 15,6 kg |
| Masa naboju kompletnego | około 26–28 kg |
| Chłodzenie lufy | wodne |
| Obsługa | w pełni zautomatyzowana |
| System kierowania ogniem | radarowy |
| Współpracujące radary | MR-114 Lew, MR-115 Fregat |
| Rok wejścia do służby | koniec lat 70. XX wieku |
| Następca | AK-190 |











