1

F-1

Granat obronny typu F-1

Historia konstrukcji

Radziecki granat obronny F-1 został opracowany w latach 30. XX wieku. Jego pierwowzorem jest brytyjski granat obronny No.5, tzw. bomba Millsa, wprowadzonego w 1915 roku, podczas trwania I Wojny Światowej.

Rosyjski odpowiednik powstał w 1939 roku i różnił się od swojego pierwowzoru przede wszystkim typem zastosowanego zapalnika, a drobniejsze zmiany dotyczyły sposobu elaboracji oraz technologii odlewania korpusów granatów. Kolejne zmiany zapalnika dokonano w 1942 roku (UZRG), które wraz z unifikacją z produkowanym granatem zaczepnym RG-42. Masywny odlewany korpus granatu charakteryzuje się słabą fragmentacją. Powstaje bowiem około od 100 do 300 odłamków o bardzo zróżnicowanej masie, dlatego też promień skuteczny był stosunkowo niewielki i ogólnie powstająca bardzo nierównomierna ilość odłamków. Zaś niektóre większe odłamki granatu miały większy zasięg i mogły też stanowić zagrożenie dla samego rzucającego.

Dlatego też to właśnie granat F-1 stał się wzorcem nie tylko w Związku Radzieckim, ale też na całym świecie dla rodziny podobnych granatów powstających w okresie między wojennym, jak i po zakończeniu II Wojny Światowej i mimo pojawiania się często o wiele nowocześniejszych modeli granaty te po dziś dzień są używane na niemal całym świecie, również w Wojsku Polskim. Jego żeliwny korpus (odlewany) pozwala na powstanie nawet do 1000 drobniejszych odłamków.

Ręczny granat obronny F-1 był produkowany w Polsce w okresie w kilka lat po zakończeniu II Wojny Światowej aż do końca lat 80. XX wieku, wzorowane na bazie radzieckich egzemplarzy. W Polsce producentem granatów obronnych F-1 były: Zakłady Sprzętu Precyzyjnego „Niewiadów”, wcześniej także Zakłady Metalowe „Mesko” w Skarżysku-Kamiennej.

Wersje granatów

  • Treningowy – korpus granatu bojowego, bez materiału wybuchowego, przeznaczony do treningu rzutu bez zapalnika lub z zapalnikiem treningowym (korpus malowany na czarno z białym pasem)

  • Szkolny – do nauki budowy i eksploatacji i znakowania (bez materiału wybuchowego, oznaczony białym pasem)

  • Przekrój – do nauki jego budowy

Tytuł i sygnatura instrukcji

  • Instrukcja piechoty. Granaty ręczne Szkol. 161/61

Opis konstrukcji

F-1 jest granatem obronnym, którego głównym elementem jest żeliwna skorupa, wewnątrz której znajduje się materiał wybuchowy (trotyl). Zewnętrzna powierzchnia posiada nacięcia, mające wymusić fragmentację. W górnej części znajduje się otwór gwintowany, w który jest wkręcony zapalnik UZRGM (Uniwersalny Zapalnik Ręcznych Granatów – Modernizowany). Zapalnik ten jest uzbrajany w chwili rzutu.

Ogólna charakterystyka broni

  • Przeznaczenie: do rażenia siły żywej przeciwnika (zza ukrycia)

  • Typ broni ręczny granat, obronnym

  • Rodzaj działania rażącego: odłamkowe

  • Typ zastosowanego zapalnika: czasowy, ze zwłoką pirotechniczną UZRGM

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

  • Wysokość granatu: nieuzbrojonego – 86 mm, uzbrojonego w zapalnik UZRGM – 128 mm

  • Średnica granatu (korpusu): 54 mm

  • Masa granatu: nieuzbrojonego – 650 g, uzbrojonego 700 g

  • Masa zastosowanego materiału wybuchowego: 60 g

  • Rodzaj zastosowanego materiału wybuchowego: trotyl

  • Średnia odległość rzutu granatem: średnio 35-45 metrów

  • Skuteczny promień rażenia granatu: do 30 metrów

  • Promień bezpieczeństwa: do 200 metrów

  • Czas działania zapalnika: 3,2-4 sekundy

Źródła:

  1. Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa 1994: Wydawnictwo „WIS”, s. 176-177. ISBN 83-86028-01-7.
  2. Najnowsze uzbrojenie Wojska Polskiego Siły lądowe, Ministerstwo Obrony Narodowej, wydawnictwo Bellona 2018
  3. Ministerstwo Obrony Narodowej
  4. Tomasz Szczerbicki, Broń Strzelecka Wojska Polskiego 1943-2016, Vesper 2016