BTR-152

BTR-152 (ros. БТР-152, Bronietransportior) – kołowy transporter opancerzony konstrukcji radzieckiej z okresu po II wojnie światowej.

Już od pierwszych dni po zakończeniu działań II Wojny Światowej radziecki przemysł zbrojeniowy, „zainspirowany” nowymi konstrukcjami niemieckimi oraz amerykańskimi, przystąpił do intensywnej pracy nad nowoczesnymi wojskowymi środkami transportu i pojazdami bojowymi. Wcześniej, czy później spodziewano się wybuchu III wojny światowej. Na te okoliczności żołnierze Armii Czerwonej i jej „sprzymierzeńców” miały być odpowiednio przygotowane.

Jednym z głównych kierunków działań było stworzenie pojazdów pozwalających na maksymalne zmechanizowanie oddziałów piechoty, według standardów, jakie wyznaczono w ostatnim roku II Wojny Światowej (patrz US Army). Poprzeczka jednak stała bardzo wysoko, zarówno pod względem konstrukcji, różnorodności typów, jak i ilości pojazdów.

Historia

W ramach wspomnianych działań powstało kilka pojazdów bazowych, m.in.: GAZ 51, GAZ 63, GAZ 69, ZIS 151, JAZ 210, BAW 485, GAZ 46 MAW, BTR 40, BTR 152 oraz kilkadziesiąt wersji pochodnych, które przez następne 20 lat był podstawą mobilności armii radzieckiej i wojsk państw Układu Warszawskiego, w tym ówczesnego Wojska Polskiego. W późniejszych latach pozostałych nadal w służbie, ale główny ciężar ich zadań przejmowały pojazdy nowszej konstrukcji.

Jednym z pionierów radzieckiej powojennej produkcji był kołowy transporter opancerzony BTR-152 pozostający na służbie od początku lat 50., do pierwszej połowy lat 90. XX wieku. W latach jego wytwarzania (1950-1962) na bazie modelu podstawowego zbudowano na bazie modelu podstawowego zbudowano co najmniej 10 wersji pochodnych. Rosyjskie źródła wojskowe podają, że powstało 14 wersji fabrycznych, a niektórzy autorzy, opisując każdą wersję eksportową i jej przeznaczenie oraz specyficzne dla danego kraju uzbrojenie, mówią o blisko 30 wersjach. Przy mnożeniu kolejnych wersji, należy jednak pamiętać, że transporter BTR 152 był to pojazd wojskowy, często doraźnie modyfikowany w ramach jednostek wojskowych dla potrzeb konkretnych działań szkoleniowych lub przeprowadzenia akcji bojowych. Przykładowo – ten sam standardowy wóz jednego miesiąca woził żołnierzy desantu, innego miesiąca ozdobiony czerwonym krzyżem, wykorzystywany był jako wersja sanitarna, a jeszcze innego miesiąca, po dodaniu mu mocniejszej radiostacji, był następnie wozem dowodzenia, a niekiedy spełniał także rolę opancerzonej ciężarówki dostarczającej amunicję na pierwszej linię (szkoleniowego) frontu. W latach 50., 60. i 70. specyfikacja wojskowego wykorzystywania pojazdów bojowych i transportowych przewidywała możliwość dość szerokiej uniwersalności zastosowanie osiągniętej przez doraźnie modyfikacje.

W latach 1950-1959 transporter BTR-152 był produkowany w zakładach ZIS (po 1956 roku przemianowanych na ZIŁ), a następnie do 1962 roku w fabryce w Briańsku (BAZ). Według radzieckich źródeł, które w tym przypadku wydają się najbardziej wiarygodne, ogółem powstało łącznie 12 421 transporterów opancerzonych BTR-152. W innych źródłach wielkość produkcji transporterów waha się między 11, a 14 tysięcy sztuk wyprodukowanych pojazdów. W miarę dokładnie więc można określić wielkość produkcji tego typu pojazdu opancerzonego. Jednak mimo tych liczb, sama wielkość produkcji była dość mała jak na 2-4 milionową Armie Radziecką oraz oczywiście sporej liczby państw sprzymierzonych (Układ Warszawski) oraz państw wspieranych przez ZSRR (np. państwa arabskie).

Patrząc z perspektywy, BTR-152 jako pierwszy tego typu pojazd w armii radzieckiej, był prekursorem nowej doktryny wojennej. Wyznaczył nowe kierunki i formy wykorzystania transporterów opancerzonych piechoty. Ujawniał potrzeby i zarazem słabe punkty. Tym samym wstawał się bazą doświadczeń dla swoich następców – dużo liczniej produkowanych, zupełnie nowych konstrukcji, jak chociażby: BTR-60 czy BRDM.

Początki powstania

Historia powstania transportera opancerzona BTR-152 była banalnie typowa i trudno doszukać się tu jakichś „sensacji”. Latem 1945 roku, analizując straty osobowe piechoty w niedawno zakończonej II Wojny Światowej, radzieccy stratedzy doszli do wniosku, że były one stanowczo za duże. Odbudowa liczebności oddziałów piechoty była zbyt kosztowna i czasochłonna. Pozyskanie nowego rekruta oraz jego podstawowe wyszkolenie go, to jest proces który trał przynajmniej kilka miesięcy. Uświadomiono sobie również, że dalsza polityka nieszanowania życia i zdrowia żołnierzy może w perspektywie spowodować okresowe braki odpowiedniej liczbie rekrutów. Tu już nie wystarczy kilka miesięcy, trzeba czekać co najmniej 18 lat, aby ta osoba była zdolna do służby wojskowej. Na to oczywiście Armia Radziecka nie mogła sobie pozwolić. Rozpoczęto więc poszukiwanie sposobów do ochrony pododdziałów piechoty na przyszłym polu walki. Jednym z rozwiązań była budowa transporterów opancerzonych. Tak powstała idea, którą wsparły obserwacje i analiza organizacji i wyposażenia armii niemieckiej, angielskiej i amerykańskiej.

Prace projektowe nad nowym pojazdem ruszyły w 1946 roku. Szefem grupy inżynierów pracujących nad tym projektem został Borys Fitterman, w owym czasie głównym konstruktor moskiewskiej fabryki ZIS (Zakłady Imienia Stalina), po 1956 roku przemianowane na ZIŁ – Zakłady Imienia Łichaczewa).

Na etapie fabrycznych prac konstrukcyjnych BTR-152 był określany jako ZIS-152. Na bazę tego pojazdu posłużyło podwozie i układ napędowy z terenowej ciężarówki ZIS-151. Pierwsze prototypy BTR-152 powstały już wiosną 1947 roku. Szybko, bo już po niecałym roku od ruszenia pierwszych prac konstruktorskich, ale należy pamiętać, że konstruktorzy posiadali już gotową bazę doświadczeń, a główny nurt skupiał się przede wszystkim na karoserii transportera opancerzonego. W analizie budowy transportera opancerzonego BTR-152 to właśnie karoseria jest najciekawszym elementem.

Niedługo po powstaniu prototypów, pojawiła się większa liczebnie seria eksperymentalna. Pozwoliło to na zintensyfikowanie badań poligonowych nowego pojazdu. Wnioski jakie popłynęły z tych prób, szybko wykorzystano przy usprawnieniu samego pojazdu. W grudniu 1949 roku ostatecznie zakończono prace nad projektem, a w marcu następnego roku kołowy transporter opancerzony BTR-152 został oficjalnie przyjęty do uzbrojenia Armii Radzieckiej. Produkcja seryjna ruszyła kilka miesięcy później. Publiczna prezentacja pojazdu, oczywiście podczas oficjalnej parady z okazji jakiegoś święta – odbyła się w 1951 roku. Od tego momentu amerykański imperializm mógł drżeć ze strachu. Aspekt szpiegowski pozyskania planów konstrukcyjnych nowego pojazdu – raczej nie wchodził w rachubę. W konstrukcji BTR-152, a zwłaszcza jego podwozia i układu napędowego, była zastosowana cała masa rozwiązań skopiowanych z wojennych amerykańskich ciężarówek, czyli nic nowego dla „paskudnych” imperialistów.

Konstrukcja BTR-152

Kołowy transporter opancerzony BTR-152 posiadał napęd 6×6, z pojedynczymi kołami. Była to wyraźnie widoczna różnica, w stosunku do podwozia bazowej ciężarówki ZIS-151, która z tyłu posiadała koła bliźniacze. Reszta podwozia i układu napędowego nie różniła się wiele od pierwowzoru. Gdzieniegdzie można było tylko zauważyć drobne modyfikacje, wymuszone niejako nową konstrukcją BTR-152.

Silnik zapożyczony z ciężarówki ZIS 151, mimo zwiększenia mocy oraz dobrze przebiegającej charakterystyki momentu obrotowego, był stanowczo zbyt słaby do prawidłowego napędu tak ciężkiego pojazdu, który w stanie bojowym ważył prawie 9 ton. Oczywiście najbardziej dawało się to odczuć w terenie. Na drogach bitych sytuacja ta wyglądała nieco lepiej. Ogólnie dynamika tego pojazdu była bardzo słaba.

Samonośne nadwozie było spawane z walcowanych płyt pancernych o różnej grubości. Linia karoserii transportera swobodnie nawiązuje do typowej, dla ówczesnych ciężarówek – z przodu blok z silnikiem, dalej swobodnie zawieszona szoferka, a na końcu otwarta skrzynia ładunkowa. W wielu miejscach starano się jak najbardziej umieścić pancerne blachy pochyło, co miało zwiększyć rykoszet wystrzelonych pocisków małokalibrowych, zwiększając tym samym bezpieczeństwo dla samych żołnierzy.

Transporter opancerzony posiadał drzwi po obu stronach przedziału kierowcy i podwójne drzwi skrzydłowe dla desantu piechoty, w tylnej ścianie pojazdu. Z przodu pojazdu znajdowały się pancerne żaluzje regulujące dopływ powietrza do chłodnicy silnika. Jest to bardzo ważne, ponieważ zbyt słaby silnik mógł się często przegrzewać, wprawiając w ruch prawie 9-tonowy (z desantem) pojazd.

Przed kierowcą oraz dowódcą wozu znajdowały się okna zakrywane pancernymi osłonami, wyposażonymi w otwory obserwacyjne ze szkłami pancernymi.

W wersji standardowej przedział dla desantu nie posiadał dachu. Podczas szkolenia poligonowego tego typu rozwiązanie nie przysparzało żadnego problemu. Dopiero jak transporter opancerzony BTR-152 ruszył do niechlubnej walki (Węgry 1956 rok), to okazało się, że sam pojazd jest bardzo wrażliwy na ataki z góry na nieosłonięty przedział desantowy, zwłaszcza jak przeciwnik atakował granatami czy butelkami z benzyną. Podczas akcji „bojowych” znajdował się jeszcze podczas Operacji „Dunaj” na terytorium Czechosłowacji w 1968 roku.

BTR-152 W

Pierwsze lata wojskowej służby transportera opancerzonego BTR-152 ujawniły sporo „ułomności” konstrukcyjnych” tego pojazdu. Nie zawsze były to typowe wady konstrukcji, bardziej chodziło tutaj o zadania, w których nie mógł sprostać ze względu na pewne braki oraz niemoc. Było to na tyle dokuczliwe, że przystąpiono do energicznych prac modernizacyjnych. W ich efekcie powstał BTR-152 W, który jesienią 1955 roku został wprowadzony do uzbrojenia armii radzieckiej, a kilka lat później pojawił się w służbie Wojska Polskiego.

Zewnętrznie pojazd różnił się tylko nieznacznymi szczegółami zauważalnymi dla sprawnych obserwatorów. Sporo istotnych zmian skrywało się pod pancerzem.

BTR-152 W wyposażono został w układ napędowy ZIŁ 157. W praktyce niewiele to zmieniło, nie wzrosła moc ani inne ważne parametry. Różnice konstrukcyjne silnika ZIŁ 157, w stosunku do poprzedniej jednostki napędowej, dotyczyły drobnych rzeczy, np. kształtu komór spalania, zmienionych czasów rozrządu, nowego gaźnika.

Kolejną modyfikacją było pojawienie się wyciągarki mechanicznej z przodu pojazdu. Miała ona uciąg pięciu ton i line o długości 70 metrów. Zmieniono też rozmiar kół z 9.00×20, na nieco mniejsze, ale szersze 12.00×18, co przy systemie sterowania ciśnieniem w oponach znacznie poprawiało sprawność poruszania się w terenie.

Nowy BTR-152, który sam posłuży jako baza do kolejnych wersji, przeważnie różniących się wyposażeniem oraz uzbrojeniem, został wyposażony w centralny układ sterowania ciśnieniem w oponach, z przewodami skierowanymi na zewnątrz. System ten był bardzo przydatny w praktyce, zwłaszcza podczas jazdy na głębokim piachu, lodzie, terenach podmokłych oraz doraźnie, zwłaszcza podczas przestrzelenia opony. Jego poważną wadą były prowadzone przewody na zewnątrz, dlatego podczas jazdy w gęstym lesie, zahaczając o gałęzie czy inne przeszkody, często się zrywały. Ten problem został rozwiązany kilka lat później w wprowadzonym modelu BTR-152 W1, gdzie przewody doprowadzające powietrze zostały umieszczone w piastach kół. Wymagało to jednak pewnych zmian konstrukcyjnych w budowie mostów napędowych i piast kół.

W 1958 roku pojawiła się wersja BTR-152 W1. Była ona rozwinięciem modelu BTR-152 W.. Oprócz wspomnianej już modyfikacji częściowej zmiany systemu sterowania ciśnieniem w oponach (przewody w piastach) w wersji W1, pojawiło się w standardzie: ogrzewanie przedziału kierowcy i części dla żołnierzy desantu oraz noktowizor.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne BTR-152 [BTR-152 W]

Silnik:

Typ ZIS 123, 6-cylindrowy, rzędowy, dolnozaworowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą, pojemność skokowa 5550 cm3, stopień sprężania 6,5, moc maksymalna 110 KM przy 3000 obr/min [ZIŁ-157]

Układ napędowy (6×6):

Sprzęgło suche dwutarczowe, 5-biegowa manualna skrzynia biegów (plus bieg wsteczny), 2-biegowy reduktor, skrzynia rozdzielcza, wąły napędowe, sztywne mosty napędowe

Zawieszenie:

– przednie: półeliptyczne resoty piórowe, amortyzatory hydrauliczne, ramieniowe

– tylne: odwrócony półeliptyczny resor piórowy

Hamulce:

Pneumatyczne bębnowe, ręczny mechaniczny

Koła (opony):

– BTR-152 (oraz wersje pochodne); 9.00×20

– BTR-152 W (oraz wersje pochodne); 12.00×18

Prześwit:

286 mm [295 mm]

Wyciągarka:

– BTR-152 jej nie posiadał

– BTR-152 W (oraz wersje pochodne); mechaniczna o uciągu 5000 kg, umieszczona z przodu, długość liny – 70 metrów, średnica liny – 13 mm

Nadwozie:

Samonośne, wykonane z walcowanych płyt pancernych o grubości pancerza:

– BTR-152; przód 13 mm, boki 10 mm, tył 8 mm, góra i dół 6 mm

– BTR-152 W; przód 14 mm, boki 11 mm w górnej cześci i 9 mm w dolnej części, tył 9 mm, dach przedziału kierowcy 8 mm, maska silnika 5 mm, podłoga 4mm

Długość:

Długość: 6550 mm [6830 mm]

Szerokość:

2320 mm

Wysokość (wersje podstawowe):

2360 mm [2410 mm]

Masa pojazdu (bojowa z pełnym desantem):

– BTR-152; 6700 kg (8600 kg)

– BTR-152 W 6900 kg (8900 kg)

Załoga (w zależności od wersji):

dwie osoby załogi + 17 żołnierzy desantu bojowego

dwie osoby załogi + 13 żołnierzy desantu bojowego

dwie osoby ząłogi + 6 żołnierzy desantu bojowego

Pokonywanie przeszkód terenowych:

Wzniesienia 30o, pochylenie boczne 20o, rowy o szerokości 80 cm, ścianki o wysokości 60 cm, brody o głębokości 80 cm

Prędkość maksymalna:

75 [65] km/h

Najmniejszy promień zawracania:

10,5 metra

Spalanie:

Na drodze 55 l/100 km, w terenie ok. 80 l/100 km

Wyposażenie: w zalezności od wersji:

radiostacja (m.in.: 10RT-12, R-113) czy noktowizot (TWN-2)

Uzbrojenie pokładowe wozu:

– BTR-152; jeden karabin maszynowy kalibru 7,62 mm SGMB, 1250 nabojów

– BTR-152A; dwa sprzężone wielkokalibrowe karabiny maszynowe kalibru 14,5 mm KPW, 1200 nabojów

– BTR-152 W; jeden karabin maszynowy kalibru 7,62 mm SGMB, 1250 nabojów

– BTR-152 E; dwa sprzężone wielkokalibrowe karabiny maszynowe kalibru 14,5 mm KPW, 1200 nabojów

– Inne; armie państw cżłonkowskich Układu Warszawskiego czy innych, używające transporterów BTR-152 uzbrajały je według własnych standardów

Detale Fot. Dawid Kalka – BTR-152

Wersje produkowane seryjnie oraz prototypy

Podwoziowo występowały dwie wersje produkowane seryjnie – standardowy BTR-152 i nieco późniejsza wersja zmodernizowana BTR-152 W. Do tego dochodziły oczywiście wszelkie prototypy. Wersje pochodne były budowane na wspomnianych platformach wersji bazowych – BTR-152 i 152 W, a różniły się one między sobą głównie uzbrojeniem, wyposażeniem lub konstrukcją górnej części karoserii.

Powstało także kilka prototypów, które jednak nie zostały wdrożone do produkcji. Na przykład w drugiej połowie lat 50., w moskiewskich zakładach, opracowano nad wersją rozwojową BTR-152, która mogłaby pływać. W efekcie tych prac powstał prototyp 3-osiowego pojazdu (osie rozmieszczono symetrycznie, w równych odległościach), który został określony jako ZIŁ 153, a w niektórych źródłach można spotkać oznaczenie BTR-153. Ów prototyp uznawany jest za wersję pochodną BTR-152, choć przy bliższym przyjrzeniu się można odnieść wrażenie, że sam pojazd jest bardziej pochodną przyszłego BTR-60. Model pozostał tylko prototypem, nie wprowadzonym do produkcji seryjnej. Dziś ten egzemplarz jest eksponowany w Muzeum w Kubince.

Na podobnym podwoziu jak ZIŁ-153,, w osiach rozmieszczonych symetrycznie w różnych odległościach, powstało także kilka egzemplarzy prototypowych z typową karoserią z BTR-152, które były oznaczone jako BTR-E152V. Współtwórcą tych wersji był Witalij Graczew. Po przez zmianę umiejscowienia osi, szersze koła (14.00-18), zwiększony prześwit do wartości 345 mm, chciano uzyskać lepsze parametry trakcyjne, zwłaszcza przy jeździe na bezdrożach. Podczas przeprowadzonych badań poligonowych powstały prototyp wykazywał znacznie lepsze właściwości od wersji bazowej, np. przy pokonywaniu rowów, obszarów piaszczystych i terenów podmokłych, ale projekt ten nie przeszedł poza fazę próbną. Wprawdzie niektóre parametry były lepsze, powstały jednak inne ułomności. Głównym problemem, z którym walczono w BTR-E152V, była sprawność układu przeniesienia napędu. Problem stanowił oczywiście zbył słaby silnik, jak w dalszej części – skrzyni biegów, skrzyni rozdzielczej, mostach napędowych. Wersje „E152V” testowano z różnymi wariantami uzbrojenia, stąd w niektórych źródłach każdy wariant podawany jest jako odmienna wersja pojazdu.

W odniesieniu do konstrukcji standardowego BTR-152, w fabrycznym biurze konstrukcyjnym, pracowano również nad m.in.: blokadami mostów i blokadami międzyosiowymi, zwiększonego prześwitu do wartości co najmniej 400-500 mm, niezależnym zawieszeniem wozu, usprawnieniem i wzmocnieniem układu napędowego. Wiele ciekawym i w miarę innowacji konstrukcyjnych było blokowanych przez władze wojskowe ze względu na dość wysokie koszty wdrożenia ich do produkcji. Poza tym już w drugiej połowie lat 50. XX wieku rozpoczęto intensywne prace nad przyszłym następcą dla BTR-152 i to właśnie ten nowy projekt zdobył wszelki priorytet. W 1959 roku został on zrealizowany w postaci nowego kołowego transportera opancerzonego BTR-60, który wyznaczał nowe standardy dla tej klasy pojazdów.

W porównaniu do swojego nowego następcy, starszy BTR-152 wyglądał jak wóz z całkowicie innej epoki, mocno przestarzały konstrukcyjnie, a nie które techniczne rozwiązania pochodziły z lat 30. XX wieku.

Wersje transportera opancerzonego BTR-152

1. BTR-152: podstawowy wóz bazowy, produkowany od 1950 roku, z odkrytym przedziałem desantowym, standardowo uzbrojony w jeden karabin maszynowy kalibru 7,62 mm SGMB, 1250 nabojów.

2. BTR-152 A: przeciwlotniczy i wsparcie ogniowe dla pododdziału piechoty, produkowany od 1951 roku, z odkrytym przedziałem desantowym, uzbrojony w stanowisko strzeleckie ZTPU-2 (obrotowa wieża), z dwoma sprzężonymi wielkokalibrowymi karabinami maszynowymi (wkm) kalibru 14,5 mm KPW (szybkostrzelność praktyczna – 170 strzałów na minutę). Stanowisko to umożliwiało ostrzał celów powietrznych i naziemnych. Załoga składała się z celów powietrznych i naziemnych. Załoga wozu składała się z trze osób załogi i sześciu żołnierzy desantu.

3. BTR-152 B: z zakrytym przedziałem tylnym, ruchomy punkt dowodzenia na polu bitwy.

4. BTR-152 (ZTPU-4): prototyp, zbudowany w latach 1952-1955, powstało kilka testowych egzemplarzy tego pojazdu, uzbrojony w cztery sprzężone wielkokalibrowe karabiny maszynowe (wkm) kalibru 14,5 mm KPW (KPV) – ten rodzaj uzbrojenia wymagał wzmocnienia podłogi transportera.

5. BTR-152 W: wersja zmodernizowana, produkowana od 1955 roku, z odkrytym przedziałem desantowym, produkowany od 1955 roku, standardowo uzbrojony w jeden karabin maszynowy kalibru 7,62 mm SGMB, zapas nabojów – 1250 sztuk. W ramach dalszej modernizacji zmieniono np. na układ napędowy z ZIŁ-157, wprowadzono centralny system regulacji ciśnienia powietrza w oponach oraz mechaniczną wyciągarkę. Zmieniono rozmiary kół.

6. BTR-152 E: zbudowany na bazie zmodernizowanego BTR-152 W, produkowany od 1955 roku, uzbrojenie pokładowe analogiczne jak w BTR-152 A.

7. BTR-152 S: wersja budowana bazie BTR-152W (BTR-152 S1 na bazie BTR-152 W1), produkowany od 1955 roku. Wóz dowodzenia oraz łączności radiowej, z podwyższonym, zakrytym przedziałem tylnym, wyposażony w mocniejsza radiostację.

8. BTR-152 K: wersja budowana na bazie BTR-152 W (wersja BTR-152 K1 zbudowana na podstawie wersji BTR-152 W1), produkowany od 1957 roku, z zadaszonym przedziałem desantowym (w dachu podłużne luki przykryte zamykanymi klapami), wyposażony w urządzenia filtrująco-wentylacyjne i noktowizor. Zmniejszona liczba desantu do 13 żołnierzy.

9. BTR-152 W1; zmodernizowana wersja BTR-152 W, produkowany od 1958 roku. W ramach prac modernizacyjnych przeniesiono zewnętrzne przewody dopływu powietrza, do piast kół, wprowadzono ogrzewanie wozu oraz dodatkowy noktowizor.

10. BTR-152 (152 W/152 W1): wersje eksportowe, specyfikacja uzbrojenia według standardów danego kraju.

BTR-152 dziś

Na początku lat 80. XX wieku kilkanaście sztuk, a może i więcej egzemplarzy transportera opancerzonego BTR-152, wersja K1 z zadaszonym przedziałem desantowym, zostało przekazanych Milicji Obywatelskiej przez policję z NRD (Volkspolizei). W burzliwych dla Polski lat 80. XX wieku, w czasie Solidarności, stanu wojennego, mocne napięcia społeczne, które bardzo często przeradzały się w niekontrolowane manifestacje uliczne – miały one zapewne spełniać podobne zadanie jak podczas interwencji na Węgrzech w 1956 roku oraz w Czechosłowacji w 1968 roku. Dziś te pojazdy licznie zasiliły zbiory muzealne, a ich cecha charakterystyczną są deski rozdzielcze z niemieckimi napisami oraz gdzieniegdzie resztki malowania i oznaczeń NRD-owskich.

Jeszcze w latach 90. XX wieku, można było spotkać pojedyncze egzemplarze na stanach etatowych wojska czy jednostek policji. Później te pojazdy zostały sprzedane lub zezłomowane. Do dnia dzisiejszego, ale nie jestem pewny tych informacji, jedyny pojazd w czynnej służbie jest transporter opancerzony BTR-152, który jest obecnie pojazdem Oddziałów Prewencji Szczecińskiej Policji.

Wraki – mniej lub bardziej kompletne – transporterów BTR-152 można jeszcze spotkać na wojskowych poligonach w całej Polsce. Służą tam przeważnie za atrapy na inscenizowanym polach walki.

Państwo ZSRR
Producent ZiS/ZiŁ (Moskwa), BAZ (Briańsk)
Typ pojazdu transporter opancerzony
Trakcja kołowa (6×6)
Załoga 2+8
Historia
Prototypy 1946-1947
Produkcja 1950-1962
Dane techniczne
Silnik gaźnikowy 4-suwowy, 6-cylindrowy rzędowy ZiS-123
o mocy 110 KM przy 3000 obr/min
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 300 l
Pancerz spawany z płyt walcowanych
Długość 6,55 m (BTR-152W – 6,83 m)
Szerokość 2,32 m
Wysokość 2,00 m (kadłub) / 2,36 m (całkowita)
Prześwit 0,285 m
Masa 6,7 t
bojowa: 8,6 t (BTR-152) – 8,95 t (BTR-152W, K)
Moc jedn. 12,3-12,4 KM/t
Osiągi
Prędkość 75 km/h
Zasięg 550-650 km
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) bez przygotowania: 80 cm
Rowy (szer.) 80 cm
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 km SG-43 / SGMB kal. 7,62 mm
broń osobista załogi i desantu
Użytkownicy
Afganistan, Albania, Algieria, Angola, Kambodża, Chiny, Kongo, Kuba, Cypr, Egipt, Gwinea, Etiopia, NRD, Indonezja, Irak, Korea Płn, Laos, Jemen, Liban, Mali, Mongolia, Mozambik, Nikaragua, Polska, Seszele, Somalia, Sri Lanka, Sudan, Syria, Tanzania, Uganda, Wietnam, ZSRR

Detale Fot. Dawid Kalka – BTR-152W1

Prezentowany egzemplarz muzealny Transportera opancerzonego BTR-152 W1 został zbudowany dla Milicji Wschodnioniemieckiej. W 1982 roku został on przekazany dla Milicji Polskiej, który został użyty w czynnym działaniu podczas trwania Stanu Wojennego. Na początku lat 90. został przekazany na wyposażenie Wojska Polskiego, a wkrótce potem przekazany na stan Muzeum CSWL. W 2015 roku został wykorzystany do filmu Stevena Spielberga “Most Szpiegów”.

BTR-152B Fot. Muzeum Oręża Polskiego

Autorzy: Dawid Kalka, Bartek Wrześniak

Bibliografia

  1. Hart Stephen Hart Russell, Czołgi I Wozy Opancerzone Rosji Od Roku 1990 Do Dzisiaj, Wydawnictwo:    Almapress, 2020
  2. Pojazdy Pancerne od “Little Willie” do Leoparda 2A6, Wydawnictwo AKA, Głuchołazy 2012
  3. Ilustrowana Encyklopedia Czołgów Całego Świata, George Forty, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2006
  4. Janusz Magnuski, Wozy Bojowe LWP 1943-1983, Ministerstwo Obrony Narodowej, Wydanie I, 1984 rok

  5. Jerzy Kajetanowicz, Prace nad rozwojem sprzętu pancernego w Polsce-przegląd lat 1955-1990, Poligon 2010, nr 5
  6. Tomasz Szczerbicki, Pojazdy Ludowego Wojska Polskiego, VESPER, Wydanie I, 2014

image_pdfimage_printDrukuj
P-15 „Termit”

Przeciwokrętowy kierowany pocisk rakietowy P-15 „Termit” Historia konstrukcji P-15 Przeciwokrętowy pocisk rakietowy P-15 „Tiermit” (kod NATO- SS-N-2 „Styx”) został opracowany, Czytaj dalej...

T-72

Czołg średni T-72 Czołg średni T-72M Dziś mocno popularna „siedem dwójka” to nadal jeden z najbardziej rozpowszechnionych czołgów na świecie Czytaj dalej...

M60

Czołg podstawowy M60 Czołg podstawowy M60A3 – ostatnia wersja wytwarzana seryjnie przed wprowadzeniem obecnie używanych czołgów podstawowych M1 Abrams. M60A3 Czytaj dalej...

A-7P „Corsair” II

Samolot szturmowy Ling Temco Vought A-7P „Corsair” II Historia konstrukcji W 1962 roku US Navy zainicjowało prace nad projektem nowego Czytaj dalej...

Udostępnij:
Pin Share
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments